ارتقاء توجه و تمرکز

آشنایی با ارتقاء شناختی و ارتقاء توجه و تمرکز، روش انجام و بهترین مرکز درمانی جهت تقویت شناختی

تشخیص و ارزیابی توانبخشی و ارتقاء توجه و تمرکز چیست و چرا اهمیت دارد؟

همان‌گونه که می‌توان یک عضله را تقویت کرد، ارتقاء توجه و تمرکز هم وجود دارد و به‌مراتب راحت‌تر از آن می‌توان مغز را تقویت کرد. اگر فردی در عملکردی مهارت پیدا کند، ساختار مغزی درگیر در آن عملکرد تقویت می‌شود. پایه توانبخشی شناختی نیز بر این اصل استوار است. مغز یک ارگان انعطاف‌پذیر و تغییرپذیر است و می‌توان با ارتقاء توجه و تمرکز مغز را ترمیم و تقویت کرد.

برای تصوری بهتر از ارتقاء شناختی مثال کودکی را در نظر بگیرید که علائم نقص توجه و بیش فعالی و نشانه‌های رفتاری مانند افت تحصیلی، نافرمانی و پرخاشگری دارد. با ارزیابی شناختی می‌توان متوجه شد که او در کدام بخش کارکرد شناختی دچار نقص است. برای مثال نقص در کنترل مهارت دارد یا حافظه فعال. درواقع نقص در رفتار برخاسته از نقص در کارکردهای شناختی است. سپس با استفاده از روش‌های مناسب توان‌بخشی شناختی، می‌توان به جبران نقص کارکرد شناختی موجود پرداخته و مشکلات رفتاری را کاهش داد.

توانبخشی و ارتقاء شناختی برای چه افرادی مفید است؟

ازآنجایی‌که ما در توانبخشی شناختی تلاش بر بهبود عملکردهای شناختی یک فرد می‌کنیم لذا این روش در حیطه‌های زیادی مفید می‌باشد. از ارتقا عملکرد فرد از یک سطح پایه گرفته تا بهبود اختلالات مختلف وابسته مانند بیش فعالی، اختلال یادگیری، اوتیسم و حتی ایجاد توانایی مدیریت مشکلات جسمی مانند فلج مغزی و مشکلاتی مانند MS.

اجزای شناخت در ارتقاء توجه و تمرکز – کلینیک توانبخشی شناختی

بعضی از اجزای شناخت که در توانبخشی شناختی مورد سنجش و سپس درمان می‌شوند عبارت‌اند از:

ادراک، هوش، توجه، حافظه، زبان، تفکر

با در کنار هم قرار گرفتن اجزای تشکیل‌دهنده شناخت در انسان، توانایی مختلف شناختی حاصل می‌گردد که با اصلاح و تقویت این توانایی‌ها می‌توان مشکلات رفتاری را کاهش داده و روند درمان را تسریع کرد. همچنین تقویت و توسعه این توانایی در افراد سالم مانند دانش آموزان و ورزشکاران می‌تواند موجب افزایش کارایی و بهبود در فعالیت‌های آنان گردد.

در ادامه به برخی توانایی‌های شناختی که می‌تواند برای نمونه در جامعه دانش آموزان مورد تقویت و توان‌بخشی قرار گیرد اشاره می‌شود:

توانایی توجه انتخابی: توانايي توجه به يك موضوع خاص و عدم توجه به موضوعات مزاحم. دانش آموزان داراي نقص در اين مورد به‌راحتی توسط صداها و يا حركات ديگر دانش آموزان حواسشان پرت می‌شود.

توانایی توجه پایدار: توانایی توجه به يك موضوع در يك بازه زماني طولاني. دانش آموزان با نقص در اين مورد نمی‌توانند طولانی‌مدت توجه خود را در كلاس درس حفظ كنند.

توانایی برنامه‌ریزی: دانش آموزان با نقص اين مورد سازمان‌بندی مناسبي در مورد زمان خود ندارد. فعالیت‌ها و تكاليفشان بسيار به‌هم‌ریخته و غير سازمان‌یافته است.

توانایی روانی کلامی‌: توانایی ارائه طرح‌های متنوع براي يك موضوع خاص، اين توانايي ارتباط بالايي با خلاقيت دانش‌آموز دارد.

توانایی کنترل مهاری: توانايي كنترل موضوعات و افكار مزاحم، تحت تأثیر كنترل مهاري می‌باشد. دانش آموزان با نقص در اين توانايي نمی‌توانند روي يك موضوع تمركز كنند يا نمی‌توانند جلوي رفتارهاي تكانشي خود را بگيرد.

توانایی حافظه فعال: توانايي نگه داشتن اطلاعات در يك بازه زماني كوتاه براي ذخيره بلند مدت آن حافظه فعال بهترين پيش بين موفقيت تحصيلي است.

توانایی شناخت اجتماعی: توانايي شناخت حالات ذهني و تفكرات ديگران كه به درک مقصود و هدف ديگران و برقراري ارتباط اجتماعي كمك می‌کند.

توانایی بازشناسی هیجانی: توانايي شناخت هيجانات و تعامل مؤثر با ديگران كه براي برقراري ارتباط مؤثر ضروري است. در نوشتار بعدی به توضیح برخی نرم‌افزارهای مورداستفاده در توان‌بخشی شناختی پرداخته می‌شود.

همان‌گونه که می‌توان یک عضله را تقویت کرد، ارتقاء توجه و تمرکز هم وجود دارد و به‌مراتب راحت‌تر از آن می‌توان مغز را تقویت کرد.

ارتقاء توجه و تمرکز در کلینیک ذهن آرا

ارتقاء شناختی در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان بر عهده مشاهده، آزمون های روانشناختی (تست) و مصاحبه است که در بین آنها مصاحبه از اهمیت بیشتری برخوردار است. هدف از مصاحبه تشخیصی یافتن دقیق علل و عوامل مؤثر در پیدایش اختلال و مشکل روانی در مراجع می باشد. در این رابطه مصاحبه باید بتواند کلیه مسائل و عوامل مؤثر در پیدایش اختلال را از کم اهمیت ترین تا پراهمیت ترین آنها شناسانده تا بتواند تشخیصی مناسب درارتباط با مشکل درمانجو در اختیار مصاحبه گر قرار دهد.

مرکز مشاوره و روانشناسی

یک روان شناس بالینی نه تنها به مطالبی که بیمار در جلسه مصاحبه تشخیصی بیان می کند علاقه مند است، بلکه در نحوه ادای مطالب و عکس العمل های عاطفی که از خود نشان می دهد و نیز روابط عاطفی و فکری مصاحبه شونده توجه می کند. بنابراین واضح است در مصاحبه از مشاهده نیز استفاده می شود و درصورت لزوم پس از مصاحبه می توان از آزمون خاص مورد نیاز نیز استفاده کرد.

وسیله ارزیابی به جهت شناخت افراد باید پایا و معتبر باشد. پایا یعنی مثلا وقتی یک آزمون روانی چند بار بکار برده شود یافته های یکسانی را تولید کند و معتبر یعنی برای مقاصد مورد نظر مفید باشد. شیوه های ارزیابی و تشخیص روانی به سه فرایند تقسیم می شوند: مصاحبه، آزمون و مشاهده.

مصاحبه بالینی، تشخیص اختلالات روانی

مصاحبه یا ساخت دار یا بی ساخت است در مصاحبه ساخت دار کلیه سوالهای مصاحبه گر در یک برنامه مصاحبه آماده می شوند. مصاحبه گرانی که گرایش های روانکاوی دارند اغلب بر تجربه های اوان کودکی و تجربه های جنسی و رویاها تمرکز می کنند و رفتارگرایان به رویدادهای جاری که در حال حاضر ناراحت کننده است گرایش دارند.

تشخیص و ارزیابی تشخیص بیماری های روانی

طبقه بندی رسمی توسط فیلیپ پینل آغاز شد و سپس در سال ۱۸۹۶ امیل کرائپلین اولین نظام جامع طبقه بندی اختلال های روانی را بوجود آورد و سپس در سال ۱۹۵۲ نظامی بنام راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی DSM شکل گرفت و در ۱۹۶۸ طبقه بندی DSM 2 شکل گرفت و تشخیص هایی که از این نظام ناشی می شدند قویا تحت تاثیر صفات استنباطی بودند لذا افراد مختلف مشکل زیادی در تشخیص با یکدیگر داشتند و در سال ۱۹۸۰ طبقه بندی DSM 3 که در آن بجای صفات استنباطی مستقیما به توصیف رفتارها می پرداختند تنظیم شد و تعداد طبقات از کمتر از یکصد در ورژن قبلی به بیش از ۲۰۰ طبقه در DSM 3 رسید و در سال ۱۹۸۷ ۳۰ طبقه دیگر به ان اضافه شد و بنام DSM-3-R نام گرفت که در نهایت در سال ۱۹۹۴ جای خود را به DSM 4 داد که بیشتر برای تامین هماهنگی کاربرد اصطلاحات با طبقه بندی بین المللی بیماری ها و مسائل بهداشتی مربوطه ICD-10 به روی کار آمد. این روزها نسخه پنجم نظام جامع طبقه بندی اختلال های روانشناختی ارائه شده است که به صورت گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد.

اعتبار ابزارهای ارزیابی تشخیص های روان شناختی

ابزارهای ارزیابی و تشخیص برای روانشناسان باید هم پایا و هم معتبر باشند پایا یعنی یافته های یکسانی را در اثر استفاده مکرر تولید می کنند و معتبر یعنی می توانند برای هدف هایی که به جهت آنها منظور شده اند بکار روند. ولی اعتبار و روایی ابزارهای روانشناختی باید به تایید برسد و با احتیاط استفاده شود.

اهمیت طبقه بندی و تشخیص اختلالات روانی

با وجود همه مشکلات در زمینه های پایایی و اعتبار و آسیب پذیر بودن تشخیص نسبت به شرایط مطلقا بدون تشخیص و طبقه بندی کاری نمی توانیم انجام دهیم، زیرا اولا دیدن به تنهایی طبقه بندی را شامل می شود مثلا زمانیکه این کلمه ها را می خوانیم بجای آگاهی از مساله تایپ یا سفید بودن صفحه مشغول خواندن کلماتیم یعنی یک طبقه بندی را قبول کرده ایم و ثانیا و از آن مهمتر اینکه بدون مجزا کردن نابهنجاری ها از یکدیگر هیچ علم و پیشرفتی در جهت شناخت نابهنجاری نمی تواند وجود داشته باشد. ما بدون تشخیص نمی توانیم دوام بیاوریم ولی بدان معنی نیست که هر تشخیصی دقیق است یا هر اصطلاح تشخیصی در DSM4 واقعا بیماری یا اختلال روانی را منعکس می کند ولی در نهایت با پیشرفت شناخت علمی به این موضوع پی خواهیم برد که کدام تشخیص ها سودمند و کدام یک نیستند و در حالیکه می دانیم سودمندی و دقت تعدادی از تشخیص ها ثابت شده است و در حال حاضر پایا و معتبر هستند.

برای دریافت خدمات مربوط به ارتقاء توجه و تمرکز با کلینیک فوق تخصصی ذهن آرا تماس بگیرید.

تصاویری از بخش های مربوط به ارتقاء توجه و تمرکز کلینیک ذهن آرا