دکتر مجتبی ریاحی
روانشناس بالینی و طرحواره درمانگر، متخصص مشکلات فردی و بالینی و رواندرمانی فوبیا با رویکرد CBT و طرحواره درمانی.
مشاهده پروفایل
ترس یکی از واکنشهای طبیعی انسان برای محافظت از خود است، اما زمانی که ترس شدید، غیرمنطقی و خارج از کنترل شود و باعث محدود شدن زندگی فرد شود، ممکن است به فوبیا (Phobia) تبدیل شده باشد.
افراد مبتلا به فوبیا معمولاً میدانند که میزان ترس آنها با خطر واقعی موقعیت متناسب نیست، اما همچنان هنگام مواجهه با عامل ترس، واکنشهای شدیدی مانند اضطراب، تپش قلب، احساس وحشت، لرزش، اجتناب و میل شدید به فرار را تجربه میکنند.
فوبیا میتواند روی تصمیمهای روزمره، روابط اجتماعی، مسیر شغلی و کیفیت زندگی تأثیر بگذارد. بسیاری از افراد سالها با ترسهایی مانند ترس از حیوانات، آسانسور، پرواز، ارتفاع، رانندگی یا حضور در جمع زندگی میکنند، در حالی که این اختلال در بسیاری از موارد با درمان تخصصی قابل کنترل و بهبود است.
در مرکز روانشناسی ذهن آرا تهران، درمان فوبیا با ارزیابی دقیق شرایط فرد و استفاده از روشهای علمی رواندرمانی انجام میشود تا هر فرد متناسب با نوع ترس، شدت علائم و عوامل ایجادکننده آن، برنامه درمانی مناسب دریافت کند.
روانشناس بالینی و طرحواره درمانگر، متخصص مشکلات فردی و بالینی و رواندرمانی فوبیا با رویکرد CBT و طرحواره درمانی.
مشاهده پروفایل
دکتری روانشناسی بالینی، متخصص مشاوره و رواندرمانی مشکلات اضطرابی و فوبیا با رویکرد پارادوکس درمانی و پذیرش و تعهد (ACT).
مشاهده پروفایل
روانشناس بالینی متخصص اختلالات اضطرابی و ترس های مرضی و مشاوره فردی با رویکرد CBT و طرحواره درمانی.
مشاهده پروفایل
رواندرمانگر و تراپیست متخصص اختلالات بالینی و خلقی و رواندرمانی اضطراب و مشکلات فردی با رویکرد تحلیلی.
مشاهده پروفایل
روانشناس بالینی و زوج درمانگر، متخصص اختلالات بالینی و خلقی، فوبیا و مشاوره فردی.
مشاهده پروفایل
روانشناس بالینی متخصص اختلالات بالینی و خلقی، ترس و مشاوره فردی.
مشاهده پروفایل
روانشناس بالینی متخصص اختلالات بالینی و شخصیت و رواندرمانی مشکلات فردی و فوبیا.
مشاهده پروفایل
روانشناس بالینی با رویکرد CBT، طرحواره درمانی و هیپنوتراپی در حوزه رواندرمانی مشکلات فردی، خلقی و اضطرابی.
مشاهده پروفایل
روانشناس بالینی با تمرکز بر رواندرمانی مشکلات فردی، فوبیا و اختلالات خلقی و زوج درمانی.
مشاهده پروفایل
روانپزشک و متخصص اعصاب و روان، متخصص ارزیابی و دارودرمانی اختلالات روانشناختی از جمله فوبیا و اختلالات خلقی.
مشاهده پروفایل
روانشناس بالینی و درمانگر طرحواره، متخصص مشاوره فردی، زوج درمانی و اختلالات بالینی، خلقی و ترس.
مشاهده پروفایل
روانپزشک و متخصص اعصاب و روان، متخصص ارزیابی و دارودرمانی اختلالات روانی و روانشناختی از جمله فوبیا.
مشاهده پروفایل
انتخاب یک مرکز مناسب برای درمان فوبیا فقط به پیدا کردن یک روانشناس یا جستجوی عبارت «بهترین دکتر فوبیا» محدود نمیشود.
یک مرکز تخصصی باید بتواند علت ترس، الگوهای اجتنابی، شدت اضطراب و تأثیر فوبیا بر زندگی فرد را بررسی کند و سپس یک مسیر درمانی مشخص ارائه دهد.
مهمترین ویژگیهای یک مرکز تخصصی درمان فوبیا شامل موارد زیر است:
فوبیا در افراد مختلف شکلهای متفاوتی دارد.
برای مثال:
بنابراین درمان موفق فقط حذف علامت ترس نیست؛ بلکه نیازمند شناخت عواملی است که باعث ایجاد و حفظ این ترس شدهاند.
در جلسه ارزیابی، درمانگر معمولاً موارد زیر را بررسی میکند:
درمان فوبیا بر اساس نوع و شدت مشکل فرد تعیین میشود، اما یکی از موثرترین رویکردهای درمانی برای بسیاری از فوبیاها، ترکیبی از درمان شناختی رفتاری (CBT) و تکنیکهای مواجهه درمانی است.
در مرکز ذهن آرا، درمان میتواند شامل مراحل زیر باشد:
در اولین جلسات، درمانگر به فرد کمک میکند ارتباط بین:
را بهتر درک کند.
برای مثال فردی که از آسانسور میترسد ممکن است باور داشته باشد:
«اگر وارد آسانسور شوم حتماً اتفاق بدی میافتد.»
درمانگر کمک میکند این افکار بررسی شوند و فرد بتواند نگاه واقعبینانهتری نسبت به موقعیت پیدا کند.
قبل از مواجهه با عامل ترس، فرد باید مهارتهایی برای مدیریت اضطراب یاد بگیرد.
این مهارتها میتواند شامل:
باشد.
هدف این مرحله این نیست که فرد هرگز اضطراب را تجربه نکند؛ بلکه یاد بگیرد اضطراب را مدیریت کند و اجازه ندهد ترس کنترل زندگی او را در دست بگیرد.
یکی از بخشهای مهم درمان فوبیا، مواجهه کنترلشده و تدریجی با عامل ترس است.
در این روش، فرد به صورت ناگهانی در معرض شدیدترین ترس قرار نمیگیرد، بلکه با همکاری درمانگر، یک مسیر مرحلهبهمرحله طراحی میشود.
برای مثال در درمان ترس از حیوانات ممکن است مراحل شامل:
باشد.
هدف این است که مغز یاد بگیرد عامل ترس الزاماً به معنی خطر واقعی نیست.
یکی از رایجترین دلایلی که افراد برای درمان فوبیا مراجعه میکنند، ترس شدید از حیوانات است.
فوبیای حیوانات ممکن است فقط به یک حیوان خاص محدود باشد، مانند:
اما در برخی افراد، این ترس به مرور گستردهتر شده و باعث میشود فرد از مکانها، سفرها، پارکها یا موقعیتهایی که احتمال روبهرو شدن با حیوان وجود دارد، اجتناب کند.
درمان فوبیای حیوانات معمولاً بر کاهش رفتارهای اجتنابی، اصلاح برداشتهای غیرواقعی از خطر و ایجاد تجربههای جدید و کنترلشده تمرکز دارد.
در مرکز درمان فوبیا ذهن آرا تهران، ابتدا نوع و شدت ترس بررسی میشود و سپس با توجه به شرایط فرد، مسیر درمان طراحی میشود.
هدف درمان این نیست که فرد مجبور شود ناگهان با عامل ترس روبهرو شود؛ بلکه هدف این است که فرد به تدریج احساس کنترل، امنیت و توانایی مدیریت اضطراب را دوباره به دست آورد.
«بسیاری از افرادی که برای درمان فوبیا مراجعه میکنند، سالها تصور میکنند ترس آنها بخشی از شخصیتشان است و نمیتوانند تغییرش دهند.
در حالی که فوبیا یک الگوی قابل درمان است. مغز انسان یاد میگیرد که بعضی موقعیتها را به عنوان خطر تفسیر کند، حتی زمانی که خطر واقعی وجود ندارد.
در فرآیند درمان، ما تلاش میکنیم این ارتباط اشتباه بین موقعیت و ترس اصلاح شود.
در جلسات ابتدایی، ابتدا به شناخت دقیق نوع فوبیا، شدت اضطراب، افکار مرتبط با ترس و شرایطی که باعث تشدید آن میشود میپردازیم.
سپس بر اساس شرایط فرد، برنامه درمانی طراحی میشود. در بسیاری از موارد، از روشهایی مانند درمان شناختی رفتاری و مواجهه تدریجی استفاده میکنیم تا فرد بتواند بدون اینکه ترس کنترلکننده زندگیاش باشد، دوباره به فعالیتهای روزمره خود برگردد.
نکته مهم این است که درمان فوبیا یک فرآیند همراه با همکاری درمانگر و مراجعهکننده است. هدف فقط کاهش ترس در لحظه نیست؛ بلکه ایجاد توانایی مدیریت اضطراب در موقعیتهای آینده است.»
افرادی که عبارتهایی مانند:
را جستجو میکنند، معمولاً به دنبال فردی هستند که فقط اطلاعات عمومی درباره فوبیا نداشته باشد، بلکه تجربه درمان این مشکل را داشته باشد.
یک متخصص درمان فوبیا باید بتواند:
هر ترسی الزاماً فوبیا نیست.
گاهی ترس میتواند بخشی از اضطراب عمومی، تجربه آسیبزا، وسواس یا مشکلات دیگر باشد.
تشخیص درست، مسیر درمان را مشخص میکند.
دو فرد ممکن است از یک موضوع مشابه بترسند، اما علت و شدت ترس آنها متفاوت باشد.
برای مثال:
فردی که از پرواز میترسد ممکن است بیشتر با افکار فاجعهساز درگیر باشد.
فردی که از حیوانات میترسد ممکن است نیاز به مواجهه تدریجی با محرک ترس داشته باشد.
بنابراین درمان باید شخصیسازی شود.
درمان فوبیا نباید فقط به توصیههایی مانند:
«سعی کن نترسی»
یا
«به آن فکر نکن»
محدود شود.
روشهای علمی مانند درمان شناختی رفتاری (CBT) و مواجهه درمانی، از مهمترین رویکردهای مورد استفاده برای درمان فوبیا هستند.
درمان شناختی رفتاری به فرد کمک میکند افکاری را که باعث تشدید ترس میشوند شناسایی کند.
برای مثال:
فردی که از آسانسور میترسد ممکن است فکر کند:
«اگر وارد آسانسور شوم حتماً گیر میکنم.»
در CBT این افکار بررسی میشوند و فرد یاد میگیرد برداشتهای واقعبینانهتر و مهارتهای مقابلهای مناسبتری ایجاد کند.
یکی از اصلیترین روشهای درمان فوبیا، مواجهه درمانی است.
در این روش، فرد به صورت برنامهریزیشده و تدریجی با عامل ترس روبهرو میشود.
مواجهه میتواند شامل:
باشد.
برخلاف تصور بسیاری از افراد، هدف این روش ترساندن فرد نیست؛ بلکه کمک به مغز برای یادگیری این موضوع است که موقعیت مورد نظر الزاماً خطرناک نیست.
مطالعات مختلف، مواجهه درمانی را یکی از درمانهای اصلی و موثر برای فوبیاهای خاص معرفی کردهاند.
فوبیای اجتماعی یکی از انواع شایع فوبیا است که در آن فرد از موقعیتهای اجتماعی مانند:
ترس شدید تجربه میکند.
این نوع فوبیا میتواند باعث کاهش اعتمادبهنفس، محدود شدن روابط و اجتناب از فرصتهای شغلی یا تحصیلی شود.
درمان فوبیای اجتماعی معمولاً شامل:
است.
بسیاری از افراد مبتلا به فوبیا، با رواندرمانی تخصصی بهبود قابل توجهی پیدا میکنند.
در بسیاری از فوبیاهای خاص، درمانهای روانشناختی مانند CBT و مواجهه درمانی نقش اصلی را دارند.
با این حال، در برخی شرایط که فوبیا همراه با اضطراب شدید، حملات پانیک یا مشکلات دیگر باشد، ممکن است ارزیابی روانپزشکی نیز پیشنهاد شود.
تصمیم درباره نیاز به دارو باید توسط متخصص مربوطه و پس از بررسی شرایط فرد گرفته شود.
مدت درمان به عوامل مختلفی بستگی دارد:
برخی افراد با درمان کوتاهمدت تغییرات قابل توجهی تجربه میکنند، اما برخی دیگر به جلسات بیشتری نیاز دارند.
هدف درمان فقط کاهش موقت ترس نیست؛ بلکه ایجاد توانایی پایدار برای مدیریت موقعیتهای اضطرابآور است.
یکی از مهمترین عوامل موفقیت در درمان فوبیا، داشتن یک مسیر مشخص و برنامهریزیشده است. بسیاری از افراد به دلیل تجربههای ناموفق قبلی یا توصیههای عمومی مانند «با ترست روبهرو شو» درمان را به تعویق میاندازند، اما درمان تخصصی فوبیا یک فرآیند مرحلهای است که با شناخت دقیق مشکل شروع میشود.
در مرکز درمان فوبیا ذهن آرا تهران، روند درمان معمولاً شامل مراحل زیر است:
در اولین جلسه، درمانگر تلاش میکند تصویر دقیقی از مشکل فرد به دست آورد.
در این مرحله بررسی میشود:
گاهی چیزی که فرد آن را «فوبیا» مینامد، ممکن است با مشکلات دیگری مانند اضطراب، حملات پانیک، وسواس یا تجربههای آسیبزا ارتباط داشته باشد؛ بنابراین تشخیص دقیق، پایه انتخاب درمان مناسب است.
بعد از ارزیابی اولیه، درمانگر بر اساس شرایط فرد، برنامه درمانی مناسب را مشخص میکند.
در این مرحله مشخص میشود که فرد بیشتر به کدام روشها نیاز دارد.
برای مثال:
درمان فوبیا یک نسخه یکسان برای همه افراد ندارد و باید متناسب با شرایط هر مراجعهکننده طراحی شود.
در جلسات درمان، فرد یاد میگیرد چگونه رابطه خود با ترس را تغییر دهد.
مهمترین اهداف جلسات درمان عبارتاند از:
بسیاری از افراد مبتلا به فوبیا قبل از مواجهه با عامل ترس، افکاری مانند:
«حتماً اتفاق بدی میافتد»
«کنترل خودم را از دست میدهم»
«نمیتوانم تحمل کنم»
را تجربه میکنند.
درمانگر کمک میکند این افکار بررسی و اصلاح شوند.
هدف درمان این نیست که فرد هیچوقت اضطراب را تجربه نکند.
اضطراب یک واکنش طبیعی بدن است.
هدف این است که فرد یاد بگیرد:
درمان موفق زمانی اتفاق میافتد که فرد بتواند دوباره کارهایی را انجام دهد که قبلاً به دلیل ترس از آنها اجتناب میکرد.
برای مثال:
بسیاری از افراد زمانی برای درمان اقدام میکنند که فوبیا بخش زیادی از زندگی آنها را محدود کرده است.
اما بهتر است زمانی کمک تخصصی دریافت شود که ترس:
فوبیا معمولاً با گذشت زمان خودبهخود از بین نمیرود و در بسیاری از موارد، اجتناب مداوم باعث تقویت چرخه ترس میشود.
انتخاب درمانگر مناسب یکی از مهمترین تصمیمها در مسیر درمان است.
در مرکز روانشناسی ذهن آرا تهران، تلاش میشود درمان فوبیا بر اساس اصول علمی و با توجه به شرایط هر فرد انجام شود.
ویژگیهای این مرکز شامل:
درمان فوبیا نیازمند شناخت دقیق اضطراب، ترسهای غیرمنطقی و الگوهای رفتاری مرتبط با آن است.
درمانگران مرکز از رویکردهایی مانند:
استفاده میکنند.
هدف درمان فقط کاهش علامت نیست.
درمانگر تلاش میکند عوامل ایجادکننده و حفظکننده فوبیا را شناسایی کند تا احتمال بازگشت مشکل کاهش پیدا کند.
اگر هنگام جستجو عباراتی مانند:
را جستجو میکنید، مهم است که درمانگری را انتخاب کنید که تجربه کار با اختلالات اضطرابی و فوبیا را داشته باشد.
روانشناس متخصص فوبیا میتواند با ارزیابی دقیق، مشخص کند که چه نوع درمانی برای شرایط شما مناسبتر است.
در برخی موارد نیز اگر فوبیا با مشکلات دیگری همراه باشد، همکاری بین روانشناس و روانپزشک میتواند به روند درمان کمک کند.
بسیاری از افراد با درمان تخصصی میتوانند کاهش قابل توجهی در شدت ترس و اضطراب تجربه کنند و دوباره فعالیتهایی را که قبلاً از آنها اجتناب میکردند انجام دهند.
روش درمان به نوع فوبیا و شرایط فرد بستگی دارد، اما درمان شناختی رفتاری (CBT) و مواجهه درمانی از مهمترین روشهای علمی برای درمان بسیاری از انواع فوبیا هستند.
تعداد جلسات به عواملی مانند نوع فوبیا، شدت علائم، میزان اجتناب و همکاری فرد در روند درمان بستگی دارد.
برخی فوبیاهای خاص ممکن است در یک دوره درمان کوتاهمدت بهبود پیدا کنند، اما مشکلات پیچیدهتر ممکن است به زمان بیشتری نیاز داشته باشند.
در بسیاری از موارد، مخصوصاً فوبیاهای خاص، رواندرمانی میتواند نقش اصلی را در درمان داشته باشد.
اما اگر فوبیا همراه با اضطراب شدید یا مشکلات دیگر باشد، متخصص ممکن است ارزیابیهای تکمیلی را پیشنهاد کند.
درمان فوبیای حیوانات معمولاً با شناخت ترس، آموزش مهارتهای کنترل اضطراب و مواجهه تدریجی با محرک ترس انجام میشود.
این مواجهه به صورت برنامهریزیشده و تحت نظر درمانگر انجام میشود و هدف آن ایجاد احساس کنترل و کاهش واکنش شدید ترس است.
مرکز روانشناسی ذهن آرا تهران با ارائه خدمات تخصصی روانشناسی و حضور متخصصان حوزه اضطراب و فوبیا، امکان ارزیابی و شروع درمان را برای افراد مبتلا به انواع ترسهای شدید فراهم میکند.
برای شروع درمان، اولین قدم یک جلسه ارزیابی تخصصی است تا نوع فوبیا و مناسبترین مسیر درمان مشخص شود.