برنامه ریزی تحصیلی درسی، معرفی بهترین برنامه
برنامه ریزی تحصیلی؛ راهی به سوی موفقیت درسی
برنامه ریزی تحصیلی یک مهارت شناختی اساسی است که بخشی از عملکردهای اجرایی ما را تشکیل میدهد. برنامه ریزی را میتوان به عنوان توانایی «فکر کردن درباره آینده» یا پیشبینی ذهنی راه درست برای انجام یک کار یا رسیدن به یک هدف خاص تعریف کرد.
برنامه ریزی تحصیلی فرآیندی ذهنی است که به ما امکان میدهد اقدامات لازم را برای رسیدن به هدف انتخاب کنیم، ترتیب درستی را تعیین کنیم، هر کار را به منابع شناختی مناسب محول کنیم و برنامه عملی مناسبی را تنظیم کنیم.
چرا برنامه ریزی تحصیلی مهم است؟
برنامه ریزی تحصیلی، همان چیزی است که شما را از حواسپرتی و فراموشکردن انجام تکالیفتان خلاص میکند. اما برای برنامه ریزی تحصیلی هم باید اصول خاصی رعایت شود تا به بهترین نتیجه برسد. این نتیجه بسته به هدف شما از برنامهریزی میتواند متفاوت باشد؛ مثلاً بالا رفتن معدل یا افزایش ساعت مطالعه روزانه میتواند از اهدافی باشد که یک دانشآموز برای برنامهریزی تحصیلی به آن توجه میکند.
اصول برنامه ریزی تحصیلی
برنامهریزی تحصیلی درست، احترام گذاشتن به وقت و هزینهای است که برای رسیدن به هدف تحصیلی مورد نظر خود صرف میکنید. برنامهریزی تحصیلی فرآیندی است که مسیر رسیدن به اهداف تحصیلی را برای دانشآموزان و دانشجویان هموار میکند؛ این برنامه باید بهصورت منحصربهفرد و بر اساس توانایی شخص تنظیم شده باشد تا به مرحله اجرایی شدن برسد.
مشکلات ناشی از عدم برنامه ریزی تحصیلی
با وجود اینکه همه افراد توانایی برنامه ریزی دارند، برخی افراد آن را به روشی متفاوت انجام میدهند. بزرگسالان و کودکانی که در توانایی برنامه ریزی تحصیلی خود دچار نقص هستند، در دانستن چگونگی شروع یک کار یا برنامه ریزی ذهنی یک پروژه با مشکل مواجه خواهند شد. طبیعی است که این افراد هنگام تلاش برای تقسیم یک کار به بخشهای کوچکتر و قابل کنترلتر، احساس غرق شدن کنند.
علائم برنامه ریزی تحصیلی ضعیف
- مشکل در تصمیمگیری تحصیلی
- مشکل در پیشبینی عواقب اقدامات درسی
- عدم توانایی محاسبه زمان انجام تکالیف
- مشکل در اولویتبندی وظایف درسی
- حواسپرتی و فراموشی در زمان تحصیل
- بهرهوری و خلاقیت پایین در انجام پروژههای درسی
- انجام وظایف تحصیلی سریع و بیدقت یا به آرامی و ناقص
- مشکل در فکر کردن یا انجام بیش از یک کار در زمان مطالعه
نکاتی برای برنامه ریزی تحصیلی درست
۱. برنامههایتان را بنویسید
لیستی از تمام مواردی که باید مطالعه کنید را تهیه کنید.
اولین گام برای برنامه ریزی تحصیلی، تهیهی فهرستی از تمام موضوعات و دروسی است که شما نیاز به مطالعهی آنها دارید. تعهدات خود و کارهایی را که باید انجام بدهید، روی کاغذ بیاورید. این به شما کمک خواهد کرد تا ایدههایتان در رابطه با کارهایی که باید انجام شوند، پرورش یابند. اگر شما امتحاناتی پیش رو دارید، آنها را در اولویت مطالعه قرار دهید.
بررسی کنید برای هر کلاس درس یا امتحان چه کارهایی باید انجام بدهید
ابتدا همهی موضوعاتی را که باید مطالعه کنید، یادداشت کنید. حالا ببینید برای هر موضوع چه کارهایی باید انجام بدهید. شاید زمانهایی که شما باید برای یک درس اختصاص بدهید یا روند برگزاری یک کلاس درسی خاص در هر هفته تغییر کند. این تغییرات، شانس شما برای پیدا کردن زمانهای سوختهای است که میتوانید برای مطالعه از آنها استفاده کنید.
لیست خود را اولویت بندی کنید
پس از آنکه یک لیست از تمام موضوعات درسی یا امتحانات پیش رویتان تهیه کردید، بررسی کنید که برای هر کدام چه کارهایی لازم است انجام بدهید. حالا وقت آن رسیده است که لیستتان را بر اساس اولویتها مرتب کنید. درسها را به نسبت اهمیتی که دارند رتبهبندی کنید، این کار به شما کمک میکند بفهمید چه موضوعاتی نیاز به زمان بیشتری برای مطالعه دارند. همینطور اینکه چه موضوعاتی برای پر کردن زمانهای خالی شما مناسبتر هستند.
جدول زمانبندی برای برنامه ریزی تحصیلی
یک جدول با ستونها و خانههای مشخص برای تقسیمبندی زمانهای مفید درس خواندن طراحی کنید. پیش از آنکه ادامه بدهید، نیاز است زمانهای در دسترس در طول هفته را، بهصورت یک جدول با خانههای اختصاصی برای هر درس تقسیمبندی کنید. پس از انجام این کار میتوانید هر ستون جدول را به یک موضوع اختصاص بدهید.
زمانهای استراحت و فعالیتهای غیر درسی
در حالیکه برای هر موضوع درسی زمانی را در نظر میگیرید، باید مطمئن شوید که اوقاتی را به خانواده، دوستان و استراحتتان اختصاص دادهاید. اگر نتوانید بین زندگی شخصی و زندگی علمی خود تعادل ایجاد کنید، هرگز در تحصیلتان موفق نخواهید شد.
بهتر است در برنامه ریزی تحصیلی خود زمانی را برای استراحت، خواب و ورزش نیز در نظر بگیرید. همچنین اگر تنها زمان محدودی قبل از امتحان فرصت دارید، فعالیتهای غیردرسی و فوقبرنامهتان را لغو کنید یا به تعویق بیندازید.
۲. برنامهریزی تحصیلی مخصوص به خودتان را آماده کنید
برنامه فعلی خود را ارزیابی کنید
اولین قدم برای ایجاد یک برنامه ریزی تحصیلی خوب و درست این است که برنامهریزی قبلی و چگونگی گذراندن زمانهایتان را تا این لحظه، بررسی کنید. ارزیابی برنامهریزی فعلیتان کمک میکند که نگاه مناسبتری برای چگونگی استفاده از زمان داشته باشید، شما را قادر میسازد که بفهمید کدام زمانها و روشها برای اهداف مطالعاتی شما مناسبتر هستند و انجام کدام فعالیتها را باید متوقف کنید.
- معین کنید در حال حاضر چند ساعت در هفته مطالعه میکنید.
- ببینید در حال حاضر چند ساعت در هفته به سرگرمیهایتان اختصاص میدهید.
- بررسی کنید تا الان چند ساعت در هفته را با دوستان و خانواده وقت میگذراندید.
- با یک حساب سرانگشتی ببینید کدام فعالیتها را برای ذخیره زمان بیشتر میتوانید حذف کنید. میدانم افراد علاقهی زیادی دارند که وقت بیشتری را صرف سرگرمی کنند، اما چارهای نیست شروع کنید.
- اگر شاغل هستید، دقت کنید که برنامه ریزی تحصیلی تان با برنامهریزی شغلی شما هماهنگی داشته باشد.
سبک مطالعه ی مناسب را برای خود پیدا کنید
برای داشتن یک مطالعه دقیق و درست، باید بدانید کدام شیوه و سبک مطالعاتی برای شما مناسبتر است. این ترفند به شما کمک میکند تا زمانهایی را که بهطور معمول در زمان مطالعه، به هدر می رود، کشف و از آنها به درستی استفاده کنید. اما چگونه باید این ترفند ها را پیدا کرد؟
آیا شما جزو کسانی هستید که یادگیری شنیداریتان بهتر است؟ اگر اینطور باشد، میتوانید از زمانهایی که مشغول رانندگی هستید یا اوقاتی که در حال ورزش یا پیادهروی هستید هم استفاده کنید.
آیا شما به لحاظ بصری راندمان بهتری در یادگیری دارید؟ با مرور تصاویر یا دیدن فیلم بهتر مطالب را میفهمید و به خاطر میسپارید؟ اگر اینطور است سعی کنید از طریق دیدن فیلمهای مرتبط با مطالبی که باید بیاموزید، هم آموزش ببینید و هم سرگرم شوید.
خودتان را ملزم به اجرای برنامهتان کنید
اگرچه ممکن است شما یک برنامهی بسیار جذاب برای خودتان طراحی کنید، اما توجه داشته باشید که طراحی برنامه تضمین نمیکند که آن برنامه حتما اجرا شود. برای گرفتن نتیجهی مناسب از برنامه ریزی تحصیلیتان، باید کمی وقت صرف کنید و سعی کنید خودتان را به اجرای برنامهریزی طراحی شده «وادار» کنید. برای انجام این کار:
باید بدانید برنامهریزی شما چگونه عمل میکند؛ این یک نکته اساسی است. اگر معمولا تمرکزتان را از دست میدهید و زمانهای زیادی از دست میرود سعی کنید در برنامهریزی خود وقتهای اضافهای برای خودتان در نظر بگیرید.
اگر میدانید که اهل وقت تلف کردن هستید و اصطلاحا کسی هستید که دقیقهی نود به فکر درس خواندن میافتید، در جدولتان مقداری وقت اضافه قبل از پایان مهلت درس خواندنتان در نظر بگیرید. این وقت مثل یک ضربهگیر عمل میکند و باعث میشود ناگهان با پایان مهلتتان مواجه نشوید. این کار در واقع مقداری وقت برای شما ذخیره میکند.
اگر شما کسی هستید که انعطاف کمی در انجام کارها و برنامهها دارید، خودتان را عادت بدهید تا بتوانید سرعت عمل بیشتری داشته باشید. میتوانید این کار را با در نظر گرفتن پاداش یا تشویق در صورت سر وقت و دقیق انجام دادن برنامه ریزی تحصیلی تان انجام بدهید.
۳. از برنامهریزی تحصیلی خود پیروی کنید و خودتان را گول نزنید
یکی از بزرگترین چالشها در برنامهریزی تحصیلی، وسوسههای درونی است. وسوسههایی که شما را به فکر استراحت یا سرگرمی میاندازد. برای موفقیت در برنامهریزی درسی، باید خود را در برابر این وسوسهها مقاوم کنید و فقط زمانی که در برنامهریزی برای استراحت در نظر گرفتهاید، از وقت آزاد خود استفاده کنید.
وقت آزاد را به عنوان پاداش برنامهریزی تحصیلی خود بدانید
استفاده صحیح از وقت آزاد، بهویژه پس از مطالعه، برای شارژ مجدد ذهن و بدن بسیار مهم است. در این زمانها میتوانید از روشهایی مانند چرت زدن، پیادهروی یا تمرینات یوگا استفاده کنید. یوگا و مدیتیشن به شما کمک میکند تا برای ادامه یادگیری و پیروی از برنامهریزی تحصیلی، تمرکز و انرژی لازم را بدست آورید.
از وقتهای آزاد خارج از محل مطالعه استفاده کنید
برای اینکه از برنامهریزی تحصیلی خود جلوگیری نکنید، سعی کنید در زمانهای استراحت به محیطی متفاوت بروید. این تغییر محیط به شما کمک میکند تا از کسل شدن جلوگیری کنید و بعد از بازگشت، انرژی بیشتری برای ادامه یادگیری داشته باشید.
برای هر زمان استراحت یک تایم مشخص در برنامهریزی تحصیلیتان تعیین کنید
مطمئن شوید که برای هر واحد درسی و خانهی جدول برنامهریزیتان یک زنگ تفریح در نظر گرفته شده باشد. این زمان استراحت نباید بیشتر از ۵ تا ۱۰ دقیقه طول بکشد. استفاده از زنگ هشدار برای پیروی دقیق از زمان استراحت بسیار مؤثر است.
در اجرای برنامهریزی تحصیلیتان ثابت قدم باشید
مهمترین نکته در هر برنامه ریزی تحصیلی این است که شما باید آن را بهطور دقیق اجرا کنید. در برابر تمام وسوسهها و عواملی که ممکن است شما را از برنامهتان منحرف کند، مقاومت کنید. همیشه برنامهریزیتان را در جایی نزدیک به خود نگه دارید تا بهطور مستمر به آن نگاه کنید و به آن پایبند بمانید.
چند ساعت در روز باید درس بخوانیم؟
این سوال به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله میزان خواب شما، فعالیتهای روزانه و شرایط فیزیکی بدنتان. توجه به خواب کافی، جزء مهمترین نکات در اجرای موفق برنامهریزی تحصیلی است. از آنجایی که خواب نقش اساسی در حافظه و تمرکز دارد، باید به آن توجه ویژهای داشته باشید تا به نتیجه مطلوب برسید.
ما در این مقاله از مشاوره تحصیلی، تمام نکات لازم برای داشتن یک برنامه ریزی تحصیلی درست را به شما آموزش دادیم، اما فراموش نکنید، بهترین فردی که میتواند برنامه تحصیلی خوب برایتان طراحی کند خودتان هستید. چون هیچکس بهتر از شما ویژگیهای اخلاقی، توانایی و قابلیتهایتان را نمیشناسد. البته برای اینکه یک برنامه اصولی داشته باشید میتوانید از مشاوران تحصیلی و متخصصین این حوزه کمک بگیرید. به این ترتیب همه چیز فراهم است تا با قدمهای محکم و ارادهای قوی به سوی موفقیت حرکت کنید. موفقیتی که با قدمهای آهسته اما پیوسته و با پشتکار مداوم به دست میآید.
تاثیر راهنماییهای مشاوره تحصیلی در برنامهریزی برای کنکور
در برنامهریزی تحصیلی برای کنکور، باید عوامل مختلفی همچون وضعیت تحصیلی، شرایط زندگی شخصی دانشآموز، روحیات و استعدادها مورد بررسی قرار گیرد. این عوامل برای داشتن یک برنامهریزی دقیق و اصولی برای کنکور بسیار حائز اهمیت هستند. برنامهریزی برای کنکور، بهویژه در شرایط کنونی تحصیلی، میتواند پیچیده و چالشبرانگیز باشد و نیاز به دانش و تجربه کافی دارد تا به شکل مؤثری انجام شود.
ممکن است که برنامهریزی تحصیلی در ابتدا برای شما گیجکننده باشد، اما حضور یک مشاور تحصیلی مجرب میتواند نقش بزرگی در رسیدن به اهدافتان ایفا کند. راهنماییهای مشاوره تحصیلی باعث میشود که شما با اعتماد به نفس و روحیه قویتر در این مسیر گام بردارید. زیرا برای رسیدن به هر هدفی، به ویژه در کنکور، چالشهای زیادی وجود دارد که نیازمند برنامهریزی اصولی و هدفمند است.
مشاور تحصیلی با بررسی و ارزیابی همهجانبه وضعیت شما، میتواند به شما اطمینان دهد که با داشتن یک برنامهریزی تحصیلی مناسب برای کنکور، به هدف خود خواهید رسید. به این ترتیب، مشاور به شما کمک میکند تا همواره با روحیهای خوب و متعادل به سوی موفقیت در کنکور پیش بروید.
چگونه می توان برنامه ریزی را بهبود بخشید؟
درست مانند هر مهارت شناختی دیگری، برنامه ریزی و همه عملکردهای شناختی، قابل یادگیری، آموزش و بهبود هستند از طریق مطالعه انعطاف پذیری مغز، می دانیم که هر چه بیشتر از یک مدار عصبی استفاده کنیم، قوی تر می شود. همین ایده را می توان در مورد شبکه های عصبی که در برنامه ریزی ذهنی استفاده می شود نیز اعمال کرد.
مهارت های سازماندهی و برنامه ریزی موثر علاوه بر کمک به شما در دستیابی به اهدافتان، می تواند سطح استرس شما را کاهش دهد و به جلوگیری از احساس وحشت از حجم کاری کمک کند. داشتن برنامه ای برای دنبال کردن، به شما کمک می کند تا بدانید که در فرآیند گسترده تر کجا هستید و آیا در مسیر رسیدن به هدف خود هستید یا خیر.
۱.اولویت بندی درس ها
هر دانش آموزی براساس رشته ای که انتخاب کرده؛ در بعضی از دروس قوی و در برخی دیگر دچار ضعف است. شما می توانید این دورس را برای خود دسته بندی کنید. و برای خود جدولی تهیه کرده؛ در یک ستون دروسی را در آن قوی تر هستید را نوشته و در ستون دیگر دروسی را که در آن ها دچار ضعف هستید. در برنامه ریزی تحصیلی برای کنکور علاوه بر دروس عمومی که برای تمامی رشته ها مشترک است؛ دروس تخصصی ضریب بالایی دارند. پس نکته دیگر وقت گذاشتن بیشتر برای دروس تخصصی است.
۲.منابع مناسب درسی برای برنامه ریزی تحصیلی کنکور
برخی از دانش آموزان کنکوری انواع و اقسام مختلف کتاب های تست کنکور تهیه می کنند. در حالی که هیچ الزامی به این کار نیست که شما تمامی این کتب را خریداری کنید. با این کار زمان مفید تست زدن و مطالعه را از خود می گیرد؛ و بیشتر دچار سردرگمی می شوید. بهتر است. درباره خرید کتب مناسب برای تست زدن اول کمی تحقیق و بررسی کنید. علاوه بر این بهترین راه این است که برای تهیه کتب تستی مناسب از مرکز مشاور تحصیلی خود کمک بگیرید.
۳.شناخت عادت های یادگیری و مطالعاتی برای برنامه ریزی
هر دانش آموزی می تواند روش مطالعه خود را داشته باشد. این که این روش درست است و کمکی به دانش آموز در برنامه ریزی میکند بسیار مهم است. اگر روش مطالعاتی شما در یادگیری تاثیر منفی و برعکس دارد شما باید برای قبولی در کنکور این روش را تغییر دهید . تا بتوانید موفقیت خود را تضمین کنید. شاید در آغاز تغییر روش کمی دشوار و مشکل باشد. و شما را با کلافه کند. این موضوع مهم نیست با کمی زمان دادن و تمرین و تکرار می توانید روش جدید و درست را برای خود جای بندازید. تلاش مستمر و صبوری می توانید به شما کمک کند.
دروس اختصاصی و عمومی را متمایز کنید
در برنامه ریزی کنکور ساعات مطالعه دروس نیز حائز اهمیت است؛ به عنوان مثال بهتر است دروس عمومی را زمانی مطالعه کنید که برای یادگیری از آمادگی کمتری برخوردار شوید؛ چرا که مطالعه دروس عمومی به تمرکز کمتری نسبت به دروس اختصاصی احتیاج دارد.
برعکس دروس اختصاصی را باید در ساعاتی مطالعه کنید که آمادهتر هستید و انرژی بیشتری دارید. همچنین میتوانید برای استفاده کامل از زمان خود به منظور استراحت لغات دروس عمومی را تمرین کنید.
۴.مدیریت زمان
بدون شک مدیریت کردن؛ زمان از مهمترین گام ها در برنامه ریزی تحصیلی برای کنکور است. عدم مدیریت زمان باعث می شود؛ شما وقت خود را تلف کنید. در نتیجه هنگامی که نزدیک به کنکور می شود زمان کم می آورید. البته این موضوع برای داوطلبانی سال اولی است؛ که در کنکور شرکت می کنند متفاوت با داوطلبان سال دومی یا سومی است. داوطلبان سال اولی چون باید برای اتمام سال آخر مدرسه در کلاس های مدرسه به غیر از کنکور حضور داشته باشد نیازمند برنامه ریزی فشرده تر و دقیق تری هستند.
۵.مدیریت استرس، مهمترین گام در موفقیت و برنامه ریزی تحصیلی برای کنکور
یکی از مضرترین فاکتورهایی که بر عدم موفقیت در کنکور نقش دارد مدیریت استرس میباشد. استرس با کاهش عملکرد درسی فرد باعث خواهد شد که امکان تمرکز بر روی مطالعه کاهش یابد. علاوه بر این استرس باعث میشود درسهایی را که مطالعه کردهاید بعدها سختتر به یاد آورید. بنابراین به منظور کاهش میزان استرس خود باید هر اقدامی انجام دهید تا عملکرد خود را حفظ کنید.
برای کنترل استرس میتوانید از تکنیکهای مدیتیشن، خواب کافی،تغذیه مناسب و عدم استفاده از قهوه بهره ببرید. همچنین توصیه میشود با برنامه ریزی هدفمند برای کنکور و عمل به آن، استرس کنکور را به حداقل برسانید. البته مقداری استرس برای تشویق شما به درس خواندن لازم و طبیعی است.
۶.تست زدن اصولی در برنامه ریزی کنکور
همان طور که می دانید آزمون کنکور تستی است. پس تست زدن زیاد اما اصولی به شما کمک می کند سرعت عمل خود را در خواندن سوال ها بالا ببرید و ذهن شما با تست بیشتر با دیدن سوال های تکراری سریع تر عمل کند. اما دقت داشته باشید همان طور در قسمت تهیه منابع درست اشاره شد از خرید هر کتاب تستی خوداری کنید و منابعی رو تهیه کنید که به شما توصیه می شود خصوصا از سوی استادان کنکور که در چند سال اخیر بازخورد خوب و مفیدی در زمینه تست زنی داشته اند.
۷.خلاصه نویسی
هر زمان که مطلب مهمی را مطالعه می کنید؛ خصوصاً در ماه های اول سال کنکور، خلاصه نویسی نه تنها به درک سریع مطالب و نکات مهم آن ها کمک می کند؛ بلکه بعدها می تواند به مدیریت زمان در مرور کردن دوباره دروس کمک کند. این به دانشآموزان کمک میکند تا یاد بگیرند که ایدههای ضروری یک متن را تعیین کنند و جزئیات مهمی را که از آن ایدهها پشتیبانی میکنند، در ذهن خود زنجیروار به خاطر آورند.
دانشآموزان را قادر میسازد تا روی کلمات و عبارات کلیدی متنی که ارزش به خاطر سپردن دارند تمرکز کنند.
همچنین به دانشآموزان میآموزد که چگونه بخش هایی از متن را انتخاب کنند و آن را به نکات اصلی کاهش دهند تا درک دقیقتری داشته باشند.
مهارتهای خلاصهنویسی تقریباً در هر زمینه محتوا قابل استفاده است.
۸.مرور مکرر کتب درسی اصلی
مهم ترین مرجع طراحی سوالات کنکور از کتاب های درسی مدرسه هستند. به هیچ وجه از آن ها غافل نشوید. چون این کتاب ها هیچ جایگزینی ندارند. و کتاب های خارج از مدرسه که به شما برای مطالعه توصیه می شوند؛ بر اساس همین کتاب های مرجع مدارس نگارش شده است.
چند نکته فرعی برای برنامه ریزی تحصیلی کنکور
همان طور که می دانید؛ آزمون کنکور مانند دروازه ای برزگ است؛ برای ورود به دوره ای جدید از تحصیل که باید از آن عبور کنید. در این راه شما باید از مسیر های هموار و ناهموار را طی کنید. تا در نهایت به مقصد برسید. این موضوع کاملاُ مشخص است؛ که در سال کنکور باید بیشتر زمان خود را به درس خواندن و مطالعه می پردازید. اما باید برای انسجام داشتن در این مسیر نکات دیگری را هم در نظر داشته باشید. مانند: تغذیه سالم، تفریح یا انجام سرگرمی مورد علاقه در زمان مناسب و داشتن خواب مناسب. یه برنامه اصولی و متعادل به شما کمک می کند؛ تا بتوانید به همه این موارد رسیدگی کنید. علاوه بر این اگر می خواهید در این راه تضمین واقعی و بالا برای موفقیت در کنکور داشته باشید؛ از راهنمایی یک مشاوره خوب تحصیلی غافل نشوید.