اختلال یادگیری در کودکان دبستانی

اختلال یادگیری در کودکان دبستانی

کلینیک روانشناسی ذهن آرا

تخصصی ترین مرکز مشاوره کودک و نوجوان در تهران

9.7 درصد

شیوع ناتوانی یادگیری

8.7 درصد

شیوع نارساخوانی

6.7 درصد

شیوع ناتوانی ریاضی

7.2 درصد

شیوع ناتوانی دیکته

اختلال یادگیری در دانش آموزان ابتدایی

یکی از عوامل نبود موفقیت تحصیلی در دانش آموزان، به ویژه دانش آموزان پایه دبستان و ابتدایی، وجود اختلالات یادگیری در آنان است که منجر به افت تحصیلی، کاهش اعتماد به نفس و عزت نفس و ترک تحصیل آنها می شود. برچسب های «عقب مانده»، «تنبل» و غیره به این قبیل دانش آموزان آنها را از ادامه تحصیل بازمی دارد و صدمات جبران ناپذیری از نظر روانی و اقتصادی به کودک و خانواده و نظام آموزش و پرورش کشور وارد خواهد کرد.

از آنجا که دانش آموزان مقطع دبستان که مبتلا به اختلالات یادگیری هستند، جزو بچه های در معرض خطر و شکننده محسوب می شوند، آموزش و پرورش باید از این افراد پشتیبانی کند و یک سپر دفاعی برای آنان باشد. همچنین بهتر است که خانواده ها در این باره اطلاعات خود را افزایش داده و راه های تشخیص، پیشگیری و درمان از اختلال یادگیری را بیاموزند.

دلایل اختلال یادگیری کودک دبستانی

عوامل محیطی

عوامل محیطی مانند تغذیه،  اضطراب، مشکلات تنفسی، سقوط، آسیب دیدگی مغزی، ضربه وارد شده به سر و دیگر عوامل مشابه می توانند سبب ایجاد اختلال یادگیری در کودکان شود.

عوامل فیزیولوژیکی

بسیاری از متخصصان بر این باورند که علل اساسی ناتوانی های یادگیری، آسیب دیدگی مغزی شدید یا جزئی و صدمه های واردشده به دستگاه عصبی و مرکزی است.

عوامل ژنتیکی

شواهدی در دست است که نشان می دهد ناتوانی های یادگیری احتمالا در برخی خانواده ها بیش از دیگران دیده می شود. درواقع عوامل ژنتیکی در شمار وسیعی از ناتوانی های یادگیری نقش دارد.

عوامل بیوشیمیایی

اختلال های گوناگون متابولیکی در حکم عواملی هستند که موجب ناتوانی های یادگیری خصوصا در کودکان و در مقاطع اولیه و دبستان می شوند؛ اختلالاتی مانند هایپوگلیسمی و کم کاری.

عوامل هنگام و بعد از تولد

اتفاقات حین زایمان که به آسیب دیدن جنین انجامد؛ مثل سیانوزه شدن کودک و یا بیماری های شدیدی که در روزهای اولیه زندگی بعد از تولد است، مثل زردی های شدید می تواند در ابتلای کودک به ناتوانی یادگیری موثر باشد.

تاخیر رشد

 مشکلات برخی از کودکان مبتلا به ناتوانی یادگیری ممکن است از تاخیر رشد در برخی اجزای دستگاه عصبی مرکزی سرچشمه گرفته باشد که این گونه کودکان پس از بزرگ تر شدن بر این مشکلات غلبه می کنند.

عوامل آموزشی

تدریس ناکافی و ناصحیح به کودکان. عدم فراگیری معلم از مهارت های لازم برای تدریس درس های پایه در مدارس. توقعات بیش از اندازه بالا یا بسیار پایین معلمان. برنامه ریزی و طرح برنامه آموزشی ضعیف

نواقص جزيی در عملكرد مغزی

برخی نواقص در مغز کودک ممکن است وجود داشته باشد که قابل درک یا مشاهده در حالت عادی نیستند اما در مواردی مانند یادگیری خود را به شکل اختلال نشان می دهند

عوامل بعد از تولد

علاوه بر عواملی که برای قبل از تولد و حین تولد ذکر شد، بعد از تولد نیز عواملی مانند مسمومیت سرب، نارسایی‌های تغذیه‌ای یا محرومیت‌های محیطی می تواند باعث ایجاد اختلال یادگیری شود.

علائم اختلال یادگیری

کودکی که دچار اختلال یادگیری است در یک سری از موارد دچار مشکل است. برای بررسی دقیق تر به لیست زیر نگاه کنید.

 

داشتن مشکل…

  • در تلفظ کلمات
  • در پیدا کردن واژه‌ی مناسب
  • در کلمات هم‌قافیه (سر، در، پر)
  • در یاد گرفتن حروف الفبا، اعداد، رنگ‌ها، اشکال، روزهای هفته
  • در پیگیری دستورالعمل‌ها و در آموختن روال کارها
  • در به دست گرفتن مداد، ماژیک و قیچی یا وجود اشکال در رنگ کردن تصاویر بدون بیرون زدن از خط
  • در کار با دکمه، زیپ، قزن و یادگیری بستن بند کفش‌ها
اختلال یادگیری کودک دبستانی

روش های درمان اختلال یادگیری در کودکان

خود آموزشی:

برای پیدا کردن راه حل مناسب که کودک در حین انجام تکالیف تحت نظارت سرمشق دهنده با خود لغات بلند را می گوید. بعدکلمات را جداجدا تکرار می کند و سپس هر حرف را که می نویسد بلند می خواند و بالاخره، برای انجام وتکمیل به موقع تکالیف و تهیه جواب های لازم راهنمایی می شود.

خود بازبینی:

جهت افزایش قدرت توجه است که کودک را آگاه تر می کند بیشتر توجه خود را کنترل کند. در این روش دانش آموز در حین انجام فعالیت درسی لحظه به لحظه توجه خود رابه درس با گفتن این جمله که آیا به درس توجه می کند، بررسی می کند.

آموزش دو طرفه یا دو جانبه:

در این روش آموزگار موقعیت آموزشی دانش آموز را در نظر گرفته و برنامه ریزی می کند تا به دانش آموز مسوولیت بدهد و تدریجا نیز مسوولیت را بیشتر کند تا به نتیجه مطلوب برسد. این روش شامل چهار فعالیت، خلاصه کردن متن، درست کردن سوال از متن که شامل درک مطلب است،تصحیح و رفع اشکال و بالاخره خواندن،مرور، حدس و پیش بینی درباره محتوای مطلب بعدی یا ادامه بحث است در این روش آموزگار و دانش آموز باهم عمل پس خوراند را انجام می دهند.

آموزش تغییر رفتار:

در این روش به کودک فعالیت هدایت شده یا تکلیف مخصوص که احتیاج به مهارت دارد، داده می شود زمانی که دانش آموزدر انجام تکلیف مورد نظر موفق شود به تکلیف بعدی می پردازد. در این روش آموزش دهنده به پاسخ هایی که به تکلیف ارتباط ندارد بی توجه بوده و به پاسخ های مربوط به تکلیف پاسخ مثبت می دهد.

درمان تخصصی اختلالات یادگیری کودکان

برای ارتباط با کلینیک روانشناسی ذهن آرا روی دکمه تماس با ما کلیک کنید یا با شماره های زیر تماس بگیرید

۲۲۰۰۶۶۰۸ – ۲۲۶۰۵۴۴۱ – ۲۲۶۴۲۱۷۸

رابطه ی بیش فعالی و اختلال یادگیری

اختلال یادگیری و بیش فعالی
کلینیک روانشناسی ذهن آرا

کلینیک روانشناسی ذهن آرا

رابطه ی بیش فعالی و اختلال یادگیری

بیش فعالی یا ADHD اختلال یادگیری به حساب نمی آید. اگرچه یادگیری را دشوار می کند. مشخصاً یادگیری زمانی که نمی توانید روی گفته های معلم تمرکز کنید یا در جای خود آرام بنشینید کار ساده ای نخواهد بود.

راسل بارکلی در کتاب “آموزش کودکان با نقص توجه بیش‌فعالی: راهنمایی جامع و معتبر برای والدین، معلمان و متخصصان” توضیح می دهد که کودکان بیش فعال نسبت به دیگر کودکان به احتمال بیشتری دچار اختلال یادگیری خواهند شد.

ارتباط بین کارکردهای اجرایی، بیش فعالی و اختلالات یادگیری

یادگیری شامل استفاده از کارکرد های اجرایی مغز به ویژه  توانایی تمرکز، توجه، مشارکت در کار و استفاده از حافظه ی فعال می شود. می دانیم که بیش فعالی باعث ایجاد اختلال در کارکرد های اجرایی مغز می شود. در حقیقت، به گفته ی دکتر راسل بارکلی، به طور دقیق تر بایستی اسم بیش فعالی را “اختلال رشدی کارکردهای اجرایی” نامگذاری کرد.

بسیاری از کودکان مبتلا به بیش فعالی، به دلیل همین اختلالات کارکرد های اجرایی مغز، با یادگیری یا حل تکالیف خود مشکل دارند، اما این مشکلات به اندازه ای نیست که بتوان آن ها را به عنوان اختلال یادگیری تشخیص داد.

افرادی که به طور همزمان مشکل بیش فعالی و اختلال یادگیری را دارند به این معنی است که کارکردهای اجرایی مغز آن ها دچار مشکل است و همچنین در مهارت های خاص مورد نیاز برای خواندن، نوشتن و محاسبات اختلال دارند.

اختلال یادگیری چیست؟

اختلالات یادگیری از وجود مشکل در دستگاه عصبی شخص حکایت دارند و به هیچ عنوان ارتباطی به هوش کودک یا تلاش های والدین برای تربیت درست کودک ندارند. تعریف ساده ای از اختلال یادگیری وجود دارد که می گوید: “اختلال یادگیری نتیجه ی اتصال متفاوت نورون های درون مغز است که سبب می شود شما اطلاعات و ورودی ها را به شکل متفاوتی دریافت و پردازش کنید”. اختلال یادگیری سبب می شود که خواندن، نوشتن، هجی کردن و حل کردن مسائل ریاضی بسیار دشوار شود. همچنین این اختلال می تواند روی توانایی شما در ساماندهی و فراخوانی اطلاعات، صحبت کردن و گوش دادن تاثیر منفی بگذارد و حتی خاطرات کوتاه مدت و بلند مدت شما را دچار اخلال کند.

اصطلاح اختلال یادگیری یک اصطلاح جمعی برای طیف وسیعی از چالش های یادگیری است. البته اختلال یادگیری شامل مشکلات یادگیری که به دلیل مشکلات بینایی یا شنوایی یا دیگر مشکلات ثانویه به وجود می آیند نمی شود. افراد مبتلا به اختلال یادگیری معمولا دارای هوش متوسط و بالاتر از متوسط هستند ولی با این وجود بین توانایی های آن ها و دستاوردهایشان اختلاف زیادی وجود دارد. البته با دریافت خدمات درمانی و حمایت های لازم، می توان این اختلاف را به حداقل رساند تا مهارت های آن ها فرصت ظهور پیدا کند.

برخی از نمونه های اختلالات یادگیری عبارت اند از :

دیسکالوسی

Dyscalculia شامل طیف گسترده ای از مشکل ریاضی است. Dyscalculia شامل عدم توانایی در درک معنای تعداد مقادیر خود می شود. دانش آموزانی که دارای Dyscalculia نمی توانند عملیات اساسی اضافه کردن و تفریق را درک کنند. آنها ممکن است مشکلات پیچیده مانند ضرب، تقسیم و مشکلات انتزاعی را درک نکنند.

نوشتار پریشی

نوشتار پریشی(دیسگرافیا) به مجموعه‌ای خاص از چالش‌ها اشاره دارد . این اختلال ، مهارت‌های نوشتاری مانند دستخط ، تایپ ، و هجی کردن را تحت‌ تاثیر قرار می‌دهد

اختلال کنش پریشی

این اختلال در واقع اختلالی در تکامل عملکرد مغز است که موجب می‌شود عملکرد مغز درابعاد شناختی یا حرکتی و به‌ویژه در فعالیت هایی که نیاز به هماهنگی بین دو نیمکره مغز وجود دارد، دچار اختلال شود.

زبان پریشی/ آفازی

آفازی (به انگلیسی: Aphasia) یا زبان پریشی اختلال در زبان است که بر روی درک، بیان، خواندن و نوشتن تاثیر می گذارد. آفازی همیشه در نتیجه آسیب مغزی اتفاق می افتد که یکی از شایع ترین علت های آن سکته مغزی می باشد. اگرچه دلایل دیگری نظیر تصادف، ضربه به سر، تومور یا التهاب مغزی می تواند منجر به زبان پریشی شود.

اختلال پردازش شنوایی

در اختلال پردازش مرکزی شنوایی یا بدشنوایی، سیستم محیطی از لاله گوش تا حلزون شنوایی سالم است. درحقیقت مشکل فیزیکی در سیستم شنوایی وجود ندارد و شنوایی طبیعی است. ولی ضعف عملکرد در مسیرهای عصب شنیداری تا قشر شنوایی در مغز وجود دارد و پردازش اطلاعات زبان، گفتار و تمایز آنها در مغز به خوبی انجام نمی‌شود و فرد نمی‌تواند کلمات و مفاهیم را تفکیک ذهنی کند و معنایش را دریابد

اختلال پردازش بینایی

مغز اطلاعات بینایی را به شیوه های مختلفی پردازش می کند. ضعف در هر قسمت پردازش بینایی می تواند موجب مشکلات عملکردی مرتبط با بینایی گردد. توجه داشته باشید که این اختلال می تواند همزمان در یک یا بیشتر از یک طبقه بندی رخ دهد. بسیاری از افراد با اختلال پردازش بینایی برخی مشکلات یادگیری و رفتاری را تجربه می کنند. اگر این مشکلات در طول زمان ادامه داشته باشد باید حتما ارزیابی توسط متخصص صورت گیرد.

تاثیرات اختلال یادگیری و بیش فعالی

اختلالات یادگیری عموما در مدرسه و به خاطر مشکلات درسی کشف می شوند ولی تاثیرات آن ها محدود به محیط تحصیلی نمی شود. اختلال یادگیری می تواند روابط فرد با خانواده و یا محیط کاری را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

علاوه بر این، اختلال یادگیری روی اعتماد به نفس کودکان نیز تاثیر گذار است. یک باور عمومی وجود دارد که اگر کسی باهوش باشد لزوما نمرات درسی خوبی کسب خواهد کرد. اما این قضیه درباره ی افراد با مشکلات بیش فعالی یا اختلال یادگیری صدق نمی کند.

اختلال یادگیری به این معناست که دانش آموز در یادگیری و بروز دانش خود به روش سنتی دچار مشکل می شود. دانش آموزان مبتلا به بیش فعالی نیز در بروز رفتار متناسب با انتظار مدرسه دچار مشکل هستند. مثلا نشستن سر کلاس برای مدتی طولانی در طول روز بدون هیچ حرکات اضافه ای. دانش آموز هنگامی که متوجه می شود انجام دادن کارهایی که برای دیگران عادی و روزمره است برای او دشوار و شاید غیر ممکن است دچار سرخوردگی و انزوا می شود.

تشخیص بیش فعالی همراه با اختلال یادگیری در یک فرد

وقتی فرد بیشتر از یک اختلال داشته باشد تشخیص آن دشوارتر خواهد شد زیرا نشانه های اختلالات می توانند با یکدیگر همپوشانی داشته باشند. به همین علت اگر برای یک شخص بیش فعالی تشخیص داده شده باشد، کار سختی است که بتوان اختلال یادگیری در فرد را نیز ثابت کرد زیرا معمولا تمامی مشکلات فرد به بیش فعالی ارتباط داده می شود. علاوه بر این، هم بیش فعالی و هم اختلال یادگیری در هر فرد به شکل متفاوتی بروز پیدا می کنند که تشخیص آن ها را سخت تر خواهد کرد.

همانند بیش فعالی، اختلال یادگیری نیز می تواند عامل ژنتیکی داشته باشد. به این معنی که اگر شما یا همسرتان دچار اختلال یادگیری باشید، احتمال وجود این اختلال در فرزند شما بالاتر می رود.

تشخیص اختلال یادگیری از بیش فعالی

متخصصین زیادی هستند که توانایی و مهارت لازم برای تشخیص اختلال یادگیری و بیش فعالی را دارند. بسته به محل زندگی و صلاحدید شخصی می توانید به یکی از موارد زیر مراجعه کنید و برای تشخیص اقدام کنید.

روانشناس بالینی یا مرکز روانشناسی:یک روانشناس بالینی می تواند هردوی این اختلالات را ارزیابی کند و تشخیص دهد.

روانشناس مدرسه: اگر روانشناس مدرسه فقط در مدرسه مشغول به کار باشد فقط قادر به تشخیص اختلال یادگیری هست و نمی تواند بیش فعالی را تشخیص دهد اما اگر به شکل خصوصی در جاهایی خارج از مدرسه هم درمان انجام می دهد ممکن است بتواند بیش فعالی را نیز تشخیص دهد.

روانپزشک کودک: روانپزشک تنها می تواند بیش فعالی را تشخیص دهد و تشخیص اختلال یادگیری کار روانپزشک نیست.

روانشناس تربیتی: روانشناسان تربیتی می توانند اختلال یادگیری را تشخیص دهند و بسته به نوع دوره های آموزش دیده می توانند بیش فعالی را نیز تشخیص دهند.

نوروتراپیست: نوروتراپیست ها می توانند هردوی اختلالات بیش فعالی و یادگیری را تشخیص دهند.

ارتباط بین اختلال یادگیری و بیش فعالی

اهمیت درمان هردو اختلال بیش فعالی و اختلال یادگیری

بسیار مهم است که هردوی این اختلالات را پیگیری و درمان کنید. برای مثال، اگر کودک شما برای درمان بیش فعالی دارو مصرف می کند، اما مشکل اختلال یادگیری او همچنان برقرار خواهد ماند. یا اگر درمان های لازم برای اختلال یادگیری را دریافت می کنند، تا وقتی که توانایی تمرکز و توجه نداشته باشند از مزایای این درمان ها بهره کافی نخواهند برد.

هیچ کدام از اختلالات بیش فعالی و اختلال یادگیری درمان قطعی ندارند. ولی به این معنی نیست که کودک مبتلا به بیش فعالی یا اختلال یادگیری نمی تواند زندگی شاد و موفقی داشته باشد. افراد موفق زیادی در تاریخ وجود داشته و دارند که با بیش فعالی یا اختلال یادگیری زندگی را ادامه داده اند. مثلا ریچارد برانسون، کارآفرین و سرمایه‌گذار بریتانیایی و رئیس و بنیان‌گذار گروه شرکت‌های ویرجین یا دکتر هالوول که بیش از 20 کتاب تالیف کرده و کمک بسیار زیادی به افراد مبتلا به بیش فعالی کرده است.

انتشار در شبکه های اجتماعی

اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در pinterest
اشتراک گذاری در print
اشتراک گذاری در email

کلینیک روانشناسی ذهن آرا

رزرو وقت با بهترین روانشناسان کودک

دکتر محبوبه امیدی نژاد، روانشناس خوب در تهران
مژگان سلطانی، روانشناس کودک، بهترین روانشناس کودک
سارا ذوالفقاری، تست هوش و استعدادیابی
دکتر حوریه پورحنیفه درمانگر کودک
مریم میرشفاهی، نوروفیدبک
دکتر محبوبه امیدی نژاد، روانشناس خوب در تهران
مژگان سلطانی، روانشناس کودک، بهترین روانشناس کودک
دکتر حوریه پورحنیفه درمانگر کودک
دکتر حمید احدی، بهترین مشاور شغلی و تحصیلی در تهران
سارا ذوالفقاری، تست هوش و استعدادیابی
مریم میرشفاهی، نوروفیدبک
مرکز درمان اختلال یادگیری در تهران ، مراکز اختلال یادگیری

این مقاله برای شما عزیزانی که به دنبال بهترین مرکز درمان اختلال یاگیری هستید و به دنبال متخصص درمان اختلالات یادگیری هستید نگارش شده است. قبل از هر اقدامی و قبل از مراجعه به مرکز درمان اختلال یادگیری پیشنهاد می کنیم با همه جوانب اختلالات یادگیری آشنا شوید. بعد از آشنایی می توانید با متخصصین ذهن آرا آشنا شوید و مشکل خود را مطرح کنید.

یادگیری یکی از مهارت های اساسی و پایه ای زندگی است که هم به زندگی رونق و دوام می­بخشد و هم زندگی است که ضرورت یادگیری را به وجود می ­آورد. در دنیا شخص یا موجودی را نمی­ توان یافت که از ابتدایی ترین تا پیچیده ترین و تخصصی ترین رفتارها و عملکردهای فردی و اجتماعی خود را مدیون یادگیری نباشد. هر چه میزان یادگیری بیشتر و عمیق تر باشد در بهبود شرایط زندگی نقش مؤثرتری بازی می کند.

اختلال یادگیری چیست؟

مرکز درمان اختلال یادگیری در تهران

اختلال بیش فعالی/کم توجهی می تواند همراه با اختلال یادگیری وجود داشته باشد، اما این دو اختلال می توانند هر کدام به تنهایی در یک کودک بروز کنند. یعنی کودک ممکن است دارای اختلال یادگیری بدون اختلال “بیش فعالی” و “اختلال توجه-تمرکز” باشد و یا آنکه کودکی دارای اختلال بیش فعالی- کم توجهی باشد بدون آنکه اختلال یادگیری داشته باشد. در این بخش مهم ترین مطالب مربوط به اختلالات یادگیری و تأثیری که بر روی رفتار کودک و عملکرد تحصیلی او می گذارد توضیح داده می شود. والدین معمولا اولین کسانی هستند که متوجه مشکلات تحصیلی کودکان خود می شوند و پرسش بسیاری از آنان این است که: مشکل کودک ما چیست؟

  • چرا کودک ما این مشکل را پیدا کرده است؟
  • ما به عنوان والدین برای حل این مشکل چه کاری می توانیم انجام دهیم؟
  • آیا واقعا لازم است کاری انجام دهیم یا این مشکل با بزرگ تر شدن کودک برطرف می شود؟
  • آیا آموزش های مدرسه کافی است یا کودک ما به آموزش بیشتری احتیاج دارد؟
  • چرا او حتی با کمک معلم خصوصی هم درس هایش را یاد نمی گیرد؟
  • هر کودکی که درسهایش را یاد نمی گیرد، عقب مانده ذهنی است؟
  • اگر هوش کودک من طبیعی است پس چرا درس هایش را یاد نمی گیرد؟

وقتی والدین پاسخ سؤالات خود را بیابند و اطلاعات بیشتری در مورد مشکلات یادگیری کودکان پیدا کنند، بهتر می توانند در آموزش کودکان خود همراه و همگام شوند و به آنها کمک کنند تا در کسب مهارت های آموزشی و اجتماعی موفق تر باشند.

تعریف اختلال یادگیری

اختلال یادگیری، یک اصطلاح عام و کلی برای توصیف انواع مشکلات یادگیری در کودکانی است که در مدرسه از نظر توانایی های تحصیلی با وجود هوش متوسط یا حتی بالا با مشکلات اساسی روبرو هستند. بیشتر کودکان دارای اختلال یادگیری تا قبل از ورود به مدرسه با هم سن و سالان خود تفاوت آشکاری ندارند. این کودکان از لحاظ جسمی مناسب و هم پایه با کودکان دیگر رشد می کنند و از لحاظ هوشی نیز مانند کودکان طبیعی و گاه حتی باهوش تر از آنان هستند.

اختلال یادگیری که این روزها در مرکز درمان اختلال یادگیری بسیار مشاهده می شود. اغلب در مدرسه و با شروع رسمی آموزش مشخص می گردد. همان کودک طبیعی و باهوش دیروز وقتی در برابر تکالیف خواندن، نوشتن و … قرار می گیرد، گیج و مبهوت و گاهی ناتوان به نطر می رسد. تلاش های آموزگاران، کمک های والدین و توصیه های اطرافیان نیز برای یادگیری آنها کافی به نظر نمی رسد و نتیجه نمی دهد. گاهی حتی تمرین و تلاش بیشتر برای آموزش این کودکان بی فایده است و نتیجه معکوس دارد. زیرا اعمال فشارهای شدیدتر آموزشی معمولا به شکست های پی در پی منجر می شود و معلم را خسته و عصبی، والدین را نگران و سردرگم، و کودک را مضطرب و بی اعتماد می سازد.

اختلال یادگیری به مشکلات کودکانی اطلاق می گردد که هوشی طبیعی و گاه بیشتر از طبیعی دارند و بدون هیچ علت مشخص دیگر مطالب درسی را خوب یاد نمی گیرند. وقتی در کودکی مشکلی از نظر ذهنی، جسمی، روحی و … یافت نمی شود انتظار این است که در امور تحصیلی موفق باشد، همانند کودکان دیگر بتواند بخواند، بنویسد و مفاهیم ریاضی را یاد بگیرد اما در کودکان مبتلا به اختلال یادگیری این انتظار برآورده نمی شود. مشکلات یادگیری در این کودکان شامل خواندن، نوشتن، دیکته، محاسبات ریاضی، هر یک به تنهایی و یا مجموعه ای از این موارد است.

دلایل اختلال یادگیری

پس از آنکه والدین متوجه مشکل یادگیری در کودک خود می شوند، اولین سؤال آنها این است که چرا کودک آنها دچار این مشکل شده است و جرا باید به مرکز درمان اختلال یادگیری مراجعه کنند.. گاهی اوقات والدین احساس گناه می کنند و خود را مسؤل مشکلات کودک می دانند چون فکر می کنند کم توجهی آنها به فرزندشان باعث بروز این مشکل شده است. تأکید متخصصین بر این است که هنوز کسی نمی داند چرا و به چه دلیل اختلال یادگیری به وجود می آید. اما همه می دانیم که اختلال یادگیری ناشی از کم توجهی والدین نیست اگرچه آموزش و همکاری والدین در درمان این اختلال نقش مهمی بازی می کند. بنابراین جستجو در گذشته برای یافتن دلایل بیماری، کمکی به والدین در درمان اختلال یادگیری نمی کند بلکه بهتر است والدین وقت و توان خود را صرف آموزش و مداخلات درمانی مناسب برای کودک خود بنمایند.

نکته قابل توجه در نتایج پژوهش ها، نقش وراثت و انتقال خانوادگی در بروز اختلال یادگیری است. اختلال یادگیری به شکل های مختلف در کودکان برخی از خانواده ها بیشتر دیده می شود و اغلب یکی از والدین این کودکان نیز با مشکلات یادگیری درگیر هستند. اما باید توجه کرد که این اختلال به یک شکل بروز نمی کند مثلا ممکن است پدر یا مادری که خود مشکلات خواندن داشته اند کودکشان در فهم ریاضی یا نوشتن حروف مشکل داشته باشد.

انواع اختلال یادگیری – مرکز اختلالات یادگیری در شرق تهران

اختلال یادگیری، اصطلاحی عام و کلی برای مجموعه ای گسترده از مشکلات یادگیری است که به طور کلی به سه دسته تقسیم می شوند: 1) اختلال خواندن، 2) اختلال نوشتن، 3) اختلال ریاضی

1. اختلال خواندن – مرکز درمان اختلال یادگیری

اختلال خواندن در افراد مختلف به اشکال متفاوتی دیده می شود. برای درک بهتر مشکلات خواندن، فرایند خواندن و مشکلات آن را به اختصار شرح می دهیم:

  • هنگام خواندن باید با دقت بر روی نوشته های کاغذ توجه نماییم و کلمات را با چشم دنبال کنیم (هنگامی که کودک در دنبال کردن کلمات با چشم دچار مشکل می شود نتیجه آن گم شدن کلمات یا خطی است که در حال خواندن آن است).
  • پس از توجه کردن به کلمه ی نوشته شده باید بتوانیم حروف هر کلمه را تشخیص بدهیم برای مثال در کلمه ی (باد): حرف (ب) نمایانگر صدای (ب)، حرف (ا) نمایانگر صدای (آ)، و حرف (د) نمایانگر صدای (د) است. اگر کودک نتواند صدای حروف را تشخیص دهد، یا برای تشخیص صداها بیشتر از معمول طول بدهد مشکل خواندن بروز می کند مثلا کودکی که حروف مشابه را با یکدیگر اشتباه می کند(مثلا ن با ب) در خواندن کلمه ی (باد) دچار اختلال می شود.
  • پس از تشخیص صدای حروف نوشته شده باید آنها را با یکدیگر ترکیب کنیم و بتوانیم کلمه را بخوانیم. در مرحله قبل تشخیص دادیم که حرف ب= نمایانگر صدای ب، حرف ا= نمایانگر صدای آ، حرف د= نمایانگر صدای د است. اکنون باید این حروف ترکیب شوند: (ب) با (ا) می شود با و (با) با (د) می شود باد. اگر در هر مرحله از ترکیب حروف کودک با شکست مواجه شود اختلال در خواندن صورت می گیرد. برخی کودکان توانایی ترکیب حروف را با یکدیگر ندارند بنابراین حروف را به طور مجزا می خوانند(ب ا د). می توان گفت که اختلال در ترکیب صدای حروف، شایع ترین نوع اختلال در خواندن است.
  • این مرحله بازیابی معنای کلمه ای است که “باد” خوانده می شود. وقتی می خوانیم “باد” معنای این کلمه در ذهن بازیابی می شود بنابراین معنای کلمه را می فهمیم. اختلال موجود از این مرحله به بعد به درک خواندن مربوط است. کودکی که در این مرحله مشکل داشته باشد متوجه مفهوم آنچه که می خواند نمی شود.
  • در مرحله بعدی باید معنای کلمات خوانده شده را کنار هم بگذاریم تا معنای جمله را بدست آوریم. بدین منظور باید معنای کلمات را با مفاهیم موجود در ذهن خود ارتباط دهیم. “بابا با ماشین آمد”. مفهوم بابا، ماشین، و آمدن باید در ذهن وجود داشته باشد تا کودک متوجه معنای کامل جمله بشود.
  • برای درک کامل مطالب نوشته شده باید بتوانیم معنای جمله قبلی را با جمله ی فعلی و در نهایت با جمله ی بعدی ارتباط دهیم تا مفهوم کلی مطالب را درک کنیم.
  • با ایجاد ارتباط بین مفاهیم هر سه جمله متوجه می شویم که دیشب باران باریده و چون ماشین خراب شده بابا دیر به خانه آمده است. احتمالا بابا در باران خیس شده است در حالی که در جمله های نوشته شده اشاره ای به خیس شدن بابا نشده است. دیشب باران آمد (جمله قبلی) ماشین خراب شد (جمله فعلی) بابا دیر آمد (جمله بعدی)

2. اختلال نوشتن – بهترین مرکز درمان اختلال یادگیری

اختلال در نوشتن به دو شکل بیان شده است که می تواند به طور مجزا و یا ترکیبی با هم وجود داشته باشد.

اختلال در شکل نوشتاری حروف

در این اختلال املای کلمات صحیح است اما متن نوشته شده بسیار بدخط و ناخوانا است. اندازه ی کلمات بسیار بزرگ یا بسیار کوچک، و یا به صورت ترکیب تعدادی از کلمات بسیار بزرگ و بسیار کوچک هستند. فاصله ی بین کلمات نوشته شده گاه بسیار زیاد و ناهماهنگ است و گاه کلمات با فاصله ی بسیار اندک و چسبیده به هم نوشته می شوند.

مورد جالب دیگری که پس از نوشتن متن به چشم نمی آید اما زمانی که کودک در حال نوشتن است مشخص است مراحل نوشتن حروف است مثلا به طور معمول حرف (ح) را به این شکل می نویسیم: از چپ به راست و از بالا به پایین اما برخی از کودکان دارای مشکلات یادگیری این ترتیب را رعایت نمی کنند.

بسیاری از این کودکان، خیلی کند و آهسته می نویسند به طوری که در نوشتن دیکته در کلاس های بالاتر عقب می افتند و کلمات را جا می گذارند. این مشکل بیشتر به مهارت های عضلانی دست و انگشتان آنها، شیوه ی نگه داشتن مداد، خودکار و … مربوط است و با تمرین های کاردرمانی همراه با آموزش های دیگر بهبودی قابل توجه پیدا می کند.

اختلال در تشخیص حروفی که باید نوشته شوند

  • در این اختلال املای کلمات صحیح ناست.
  • غلط های دیکته بیشتر در مورد اشتثناهایی چون خواهر، خورشید و … دیده می شود.
  • در برخی موارد حروفی که از لحاط ظاهری مشابه هستند با یکدیگر اشتباه می شوند مثل(ک/گ).
  • گاهی حروفی که از لحاظ شنیداری مشابه هستند مثل (م/ن) با یکدیگر اشتباه می شوند.
  • برخی از کودکان در نقطه گذاری، تعداد دندانه و … مشکل دارند مثل (ب/پ، س/ش).
  • مشکل بسیاری از کودکان در نوشتن حروفی است که صداهای یکسان و شکل نوشتاری متفاوت دارند همانند (س/ث/ص).
اختلال در نوشتن می تواند همراه با اختلال در خواندن و یا به تنهایی دیده شود.

3. اختلال ریاضی – کلینیک اختلالات یاگیری

انتظار ما از یک کودک دارای هوش متوسط و بالاتر این است که حداقل در دوره ی دبستان و بخصوص در کلاس اول در دروس ریاضی مشکل چندانی نداشته باشد و همانند دیگر همسالانش مفاهیم پایه ی ریاضی را یاد بگیرد اما کودک دارای اختلال یادگیری در درک مفاهیم ساده ی ریاضی، تشخیص و درک اعداد، یادگرفتن نشانه ها و علائم ریاضی(جمع، تفریق، ضرب، تقسیم)، به خاطرسپاری مفاهیم پایه ای (بزرگتر، کوچکتر، جهت یابی چپ-راست و بالا-پایین، کمتر- بیشتر و …) مشکل دارد در حالی که از نظر ضریب هوشی مشکلی به چشم نمی خورد.

آیا می دانید؟

به تدریج هر چه مفاهیم ریاضی انتزاعی تر می شود، مشکلات این کودکان مشهودتر می گردد. مثلا ممکن است در جمع و تفریق اعداد با استفاده از شکل مسلط باشد اما در مراحل بعدی وقتی انتظار می رود همانند دیگر همسالان خود، محاسبه اعداد یک رقمی را به صورت ذهنی حل کند، مشکلات او بارز می شود.

اختلال یادگیری چه تفاوتی با عقب ماندگی ذهنی دارد؟

در اختلال یادگیری، مشکلات یادگیری ناشی از نقایص هوشی نیست اما مشکلات یادگیری در کودکان عقب مانده ی ذهنی ناشی از هوش پایین و ظرفیت یادگیری کم است. کودکان کم توان ذهنی معمولا در به دست آوردن توانایی رشدی از هم سالان خود عقب تر هستند. مثلا دیرتر می نشینند، یا راه می افتند، دیرتر صحبت می کنند، دیرتر ادرار خود را کنترل می کنند. به همین نسبت آنان در یادگیری مفاهیم و مهارت ها نیز ضعیف دارند و حتی با آموزش های مناسب، تنها متناسب با ضریب هوشی خود تا مقطع خاصی قادر به ادامه تحصیل هستند. در حالی که کودکان مبتلا به اختلال یادگیری بر خلاف کودکان عقب مانده تأخیر تکاملی واضحی ندارند و با آموزش های صحیح، به موقع، و به کمک متخصصین آگاه می توانند همانند دیگر بزرگسالان خود به موقعیت های تحصیلی دست پیدا کنند و در مقاطع دانشگاهی نیز موفق باشند.

کودکان دارای اختلال یادگیری چه شباهت ها و چه تفاوت ها یی با یکدیگر دارند؟

تنها شباهت کودکان دارای اختلال یادگیری در این است که همگی علی رغم داشتن هوش طبیعی در یادگیری برخی از حوزه های تحصیلی مشکل دارند.

اما ویژگی اختلال یادگیری آن چنان گسترده است که به تعداد افراد انواع مشکلات یادگیری وجود دارد. نمی توان دو نفر مبتلا به اختلال یادگیری را پیدا کرد که مشکلات یادگیری مشابه و یکسانی داشته باشند.

علاوه بر این تفاوت گسترده در نوع مشکلات شدت این اختلال نیز متغیر است. بنابراین بهتر است آن را به عنوان یک طیف اختلال در نظر گرفت.

در پایین ترین سطح این طیف، کودکانی قرار دارند که علی رغم برخورداری از هوش طبیعی، مشکلات اساسی در یادگیری دارند مثلا در سال اول دبستان، به طور کلی خواندن و نوشتن را یاد نمی گیرند. در مقابل، در بالاترین سطح این طیف، مشکلات یادگیری برخی از دانش آموزان آن چنان جزئی و اندک است که نه تنها مانع زیادی در یادگیری ایجاد نمی کند بلکه حتی به چشم هم نمی آید و تشخیص داده نمی شود.

آیا اختلال یادگیری با گذشت زمان برطرف می شود؟

اگرچه با افزایش سن کودک به واسطه داشتن هوش طبیعی ممکن است بتواند راه حل هایی برای مشکلات آموزشی خود پیدا کند اما اختلال یادگیری با گذشت زمان برطرف نمی شود و در تمامی دوره های زندگی (دوره ی کودکی و دبستان، مقطع راهنمایی، دبیرستان، و دوره ی بزرگسالی) باقی می ماند. اما ممکن است علائم این اختلال در دوره های مختلف زندگی فرد به صورتی متفاوت نمایان شود. این تغییرات به سایر نقاط قوت و ضعف فرد و همچنین شرایط محیط زندگی او بستگی دارد.

کودکی که در دوران مدرسه نوشتن برایش سخت ترین و مشکل ترین کار بوده است هنگام بزرگسالی بسته به مهارت هایی که به تدریج در نوشتن بدست آورده است و همچنین نوع شرایط زندگی و شغلی وی مشکلات متفاوتی خواهد داشت. اگر کار او گزارش نویسی باشد مسلما سختی فراوانی را تجربه خواهد کرد، اما اگر شغل وی نیازی به نوشتن نداشته باشد ناتوانی در نوشتن او را چندان آزار نخواهد داد.

آیا درمان قطعی برای اختلال یادگیری وجود دارد؟

متأسفانه درمان قطعی وجود ندارد بلکه تنها راهکار جبرانی، ارائه آموزش های مناسب است. توجه کنید که تشخیص به موقع مشکلات یادگیری و به دنبال آن کاربرد روش های آموزشی مناسب در موفقیت تحصیلی کودکان نقش بسزایی دارد.

آیا اختلال یادگیری تنها بر موفقیت تحصیلی فرد اثر می گذارد؟

علاوه بر یادگیری و موفقیت تحصیلی اختلال یادگیری بر تمامی جنبه های زندگی فرد تأثیر می گذارد. این تأثیر بستگی به شدت و نوع اختلال دارد. برای مثال، تنظیم وقت، برنامه ریزی زمانی، پیدا کردن و دادن نشانی و … از موارد شایع مشکلات این افراد حتی در دوران بزرگسالی است.

آیا اختلال یادگیری با تنبلی و بی انگیزه بودن کودکان ارتباط دارد؟

بسییاری از آموزگاران و والدین نمی توانند قبول کنند که کودکی با هوش طبیعی یا بالاتر در یادگیری مطالب آموزشی مدرسه مشکل داشته باشد. بنابراین از لقب هایی چون تنبل، عجول، بی حوصله، بی انگیزه، از زیر کار در رو و یا واژه های ناعادلانه تری چون کودن، عقب مانده و … استفاده می کنند که هیچ کدام از آنها نه حقیقت دارد و نه منصفانه است.

اگرچه برخی از کودکانی که اختلال یادگیری آنها به موقع تشخیص داده نشده یا در زمان مناسب، آموزش های لازم را دریافت نکرده اند با وجود تلاش های بیشتر، نتیجه کمتری دریافت می کنند و به دلیل سرخوردگی انگیزه خود را از دست می دهند، اما این کودکان از ابتدایی بی انگیزه و تنبل نیستند.

آیا مشکلات یادگیری کودک به دلیل لجبازی های او نیست؟

یکی از مهمترین مسائل در مشکلات یادگیری که گاه والدین و حتی آموزگاران را با مشکل روبرو می کند، تفاوت قائل شدن میان واژه های “نخواستن” و “نتوانستن” است. گاهی اوقات این دو واژه فراموش می شود، در صورتی که تفاوت اصلی در دیدگاه و رفتار ماست.

برخی از والدین شکایت خود را این گونه عنوان می کنند که: کودک من، کودکی باهوش است، اما نمی خواهد یاد بگیرد، با من لجبازی می کند. مثلا هزار بار به او یاد می دهم که طناب را با “ط” بنویسد اما باز هم موقع نوشتن دیکته در خانه از من سؤال می پرسد “ط” دسته دار یا “ت” دو نقطه؟! و در مدرسه هم حتما به غلط می نویسد: “تناب”.

اگر والدین فکر کنند که کودک نمی خواهد یاد بگیرد و لجبازی می کند، ممکن است رفتاری نامناسب با کودک خود پیش بگیرند، آموزش آنها با خشونت، داد و بیداد، سرزنش کودک، تنبیه و … همراه باشد.

توجه داشته باشید که کودک مبتلا به اختلال یادگیری، کودک باهوشی است با توانایی ها و ناتوانایی هایی متفاوت از کودکان دیگر.

اگر مطلبی را یاد نمی گیرد و فراموش می کند به دلیل عدم همکاری یا لجبازی نیست بلکه به این خاطر است که نمی تواند.

والدین به همراه مرکز درمان اختلال یادگیری چه کمکی می توانند بکنند؟

درمان اختلال یادگیری

دلواپسی والدینی که کودک دچار اختلال یادگیری دارند بسیار زیاد است. آنها نگرانند که فرزندشان در مدرسه چه از لحاظ آموزشی و چه از لحاظ اجتماعی چطور عمل خواهند کرد. هنگام امتحان آنان همراه با کودکشان اضطراب زیادی را تجربه می کنند که جریان کار چگونه پیش خواهد رفت؟ آیا کودک موفق می شود یا هر آنچه که قبلا هم بلد بوده، فراموش می کند؟! وقتی فرزند آنها از مدرسه به خانه بر می گردند، والدین نگرانند که آیا امروز هم اتفاق ناگواری افتاده است؟ آیا دوباره کودک دچار شکست و ناکامی شده؟ آیا تنبیه یا توبیخ شده؟

بعضی اوقات والدین به دلیل مشکلات کودک خود عصبانی می شوند. گاه این عصبانیت متوجه خود والدین می شود چون احساس گناه می کنند و خود را مقصر می دانند، گاهی این عصبانیت آموزگاران کودک را نشانه می گیرد، معلم هایی که مشکلات کودک را درک نمی کنند، و گاه نیز این عصبانیت به سمت متخصصانی است که مشکلات کودک را به درستی برای والدین توضیح نمی دهند، یا راهنمایی های لازم را ارائه نمی دهند و والدین مستأصل و درمانده را حمایت نمی کنند.

بسیاری از والدین احساس سردرگمی می کنند زیرا در مورد مشکلات کودک آنها افراد مختلف اظهار نظرهای فراوان و متفاوت به همراه درمان های گوناگون توصیه می کنند.

والدین ممکن است احساس های متفاوت دیگری را نیز تجربه نمایند، ممکن است از مشکلات کودک خسته شوند، و پس از تلاش زیاد برای آموزش کودک با کسب نتایج اندک و پیشرفت تحصیلی کند دلسرد شوند. بنابراین والدین به حمایت و آموزش فراوان احتیاج دارند تا بدانند چطور به کودکشان درس بدهند و چگونه با آنها رفتار کنند.

آیا لازم است خواهرها و برادرهای کودک دارای اختلال یادگیری از مشکل وی آگاه شوند؟

  • والدین باید آگاه شوند که فشارهای روانی ناشی از اختلال کودک ممکن است به فرزندان دیگر آسیب بزند.
  • بهتر است والدین به زبان ساده و مختصر مشکلات کودک را برای خواهران و برادران او مطرح کنند تا آنها بدانند که خواهر یا برادر آنها تنبل و یا کم هوش نیست.
  • باید فرزندان دیگر را آگاه نمود که اگر والدین آنها وقت بیشتری را صرف آموزش کودک می کنند قصد ندارند که بین فرزندانشان فرق بگذارند یا خواهران و برادران دیگر را فراموش کرده اند. بلکه توجه بیشتر آنان به کودک به دلیل نیاز ویژه او در یادگیری مطالب و مهارت های لازم برای سن او است.

آیا لازم است در مورد مشکلات یادگیری با خود کودک صحبت کنیم؟

  • می توان خود کودک را از مشکلاتی که با آن روبرو است آگاه نمود. گاهی حتی بهتر است این آگاهی در مراحل اولیه تشخیص انجام شود، قبل از آنکه کودک با مشکلات یادگیری و شکست های متعدد و پی در پی روبرو شود و گیجی، سردرگمی و سرخوردگی را تجربه کند.
  • برای این منظور حتما از متخصصی که در زمینه یادگیری کودکان با تجربه است، کمک بگیرید.
  • برای کودک خود از تفاوت های میان افراد مختلف (از تفاوت های ظاهری گرفته تا خصوصیات اخلاقی، رفتاری و …) صحبت کنید و برایش توضیح دهید که افراد از نظر توانایی ها و ناتوانایی ها با یکدیگر متفاوت هستند.
  • وقتی از مشکلات یادگیری کودک می گویید، هم زمان به توانایی های دیگر او نیز اشاره کنید. مثلا توضیح دهید که دست خط او بسیار زیباست یا خیلی خوب نقاشی می کشد و …
  • حتما برای کودک توضیح دهید که تلاش او برای یادگیری خیلی اهمیت دارد و شما به تلاش او جایزه می دهید و نه فقط به نتایج و نمراتش. بدین منظور با کمک یکدیگر یک نظام پاداش دهی تهیه کنید که در آن برای تلاش های کودک و تکرار و تمرین ها جایزه تعیین شده باشد.
  • خوب است که وقتی در مورد مشکلات کودک با وی صحبت می کنید به راه حل ها، روش ها و افرادی که با کمک آنها می تواند به مشکلاتش غلبه کند اشاره داشته باشید.
  • به کودک اطمینان بدهید که مهم نیست چقدر طول بکشد، اما مهم این است که بالاخره او یاد می گیرد و حتما یاد می گیرد.
  • به خاطر داشته باشید که برخی کودکان هنگامی که متوجه مشکلات یادگیری خود می شوند از این موضوع به عنوان عذر یا بهانه برای فرار از کار استفاده می کنند. بسیار دیده شده است که برخی از کودکان با اشاره به اختلال یادگیری خود، از نوشتن مشق، تمرین ریاضی و … خودداری می کنند. برای پیشگیری از این موضوع حتما برایش شرح دهید که مشکلات وی مانع از یادگیری نمی شود و او باید تلاش بیشتری بکند. اگر علی رغم توضیحات کافی این موضوع اتفاق افتاد باید به سرعت به دنبال حل آن باشید. تفاوت بین تنبلی و مشکلات یادگیری را کاملا برای کودک شرح دهید و نظام پاداش دهی را برای تلاش های کودک جدی بگیرید و دنبال کنید.
  • به روحیه خود و کودکتان توجه بیشتری داشته باشید و در صورت لزوم از متخصصین کمک بگیرید. هرگز اجازه ندهید شکست های متعدد روحیه شما و فرزندتان را در هم بریزد و به اعتماد به نفس کودک آسیب وارد کند.
  • در مورد اختلال یادگیری بیشتر بیاموزید تا بتوانید بهتر به کودک خود کمک کنید.

منبع: چطور ، جعبه ابزار ذهنی

مرکز درمان اختلال یادگیری

علت مراجعه به مرکز درمان اختلال یادگیری در تهران یا سایر شهرها یا کلینیک های اختلالات یادگیری چیست؟ یادگیری یکی از مهارت های اساسی و پایه ای زندگی است که هم به زندگی رونق و دوام می­ بخشد و هم زندگی است که ضرورت یادگیری را به وجود می ­آورد.

در دنیا شخص یا موجودی را نمی­ توان یافت که از ابتدایی ترین تا پیچیده ترین و تخصصی ترین رفتارها و عملکردهای فردی و اجتماعی خود را مدیون یادگیری نباشد. هر چه میزان یادگیری بیشتر و عمیق تر باشد در بهبود شرایط زندگی نقش مؤثرتری بازی می کند. بنابراین مشکلات یادگیری بسیار اهمیت دارند و این روزها مراکز اختلال یادگیری رونق بسیاری یافته اند.

اختلالات یادگیری در کلینیک اختلال یادگیری چیست؟

اختلال یادگیری، یک اصطلاح کلی برای انواع مشکلات یادگیری در کودکانی است که از نظر توانایی های تحصیلی با وجود هوش متوسط یا حتی بالا با مشکلات اساسی روبرو هستند. بیشتر کودکان دارای اختلال یادگیری تا قبل از مدرسه با هم سن و سالان خود تفاوتی ندارند. این کودکان از لحاظ هوشی مانند کودکان طبیعی و گاه حتی باهوش تر از آنان هستند.

اختلال یادگیری در کلینیک اختلالات یادگیری به مشکلات کودکانی اطلاق می گردد که بدون هیچ علت مشخص دیگر مطالب درسی را  یاد نمی گیرند. وقتی در کودکی مشکلی از نظر ذهنی، جسمی و روحی یافت نمی شود انتظار این است که در امور تحصیلی موفق باشد، بتواند بخواند، بنویسد و مفاهیم ریاضی را یاد بگیرد اما در کودکان مبتلا به اختلال یادگیری این انتظار برآورده نمی شود. مشکلات یادگیری در این کودکان شامل خواندن، نوشتن، دیکته، محاسبات ریاضی، هر یک به تنهایی و یا مجموعه ای از این موارد است.

اختلالات یادگیری چیست؟ کلینیک تخصصی اختلالات یادگیری

انواع اختلالات یادگیری و نشانه های آن در مرکز اختلال یادگیری

اختلال یادگیری نوع خواندن

انواع اختلال یادگیری در مراکز درمان اختلال یادگیری
  • سرعت خواندن آهسته
  • درک کم و مشکل در حفظ کردن
  • مشکل در شناسایی مفاهیم اصلی
  • تسلط ضعیف آوایی، مشکلات رمزگشایی
  • مشکل در ادغام واژگان جدید

اختلال یادگیری نوع نوشتن

مرکز درمان اختلال یادگیری در تهران
  • مشکل در ساختار جمله
  • خطاهای مکرر هجی و / یا گرامر
  • عدم امکان کپی از کتاب یا تخته سیاه
  • به طور کلی عملکرد نوشتن ضعیف
  • مشلات در نشستن و به دست گرفتن قلم

اختلال یادگیری نوع ریاضی

تعریف اختلال یادگیری - مرکز درمان اختلال یادگیری
  •  تسلط ناکامل بر فکت های ریاضی پایه
  • مشکل در شمارش را معکوس
  • اشتباه در نمادها
  • دشواری فراخوانی ترتیب عملیات ها
  • عدم توانایی در درک یا حفظ مفاهیم انتزاعی

اختلال یادگیری خواندن

هنگام خواندن باید با دقت بر روی نوشته های کاغذ توجه نماییم و کلمات را با چشم دنبال کنیم. پس از توجه کردن به کلمه ی نوشته شده باید بتوانیم حروف هر کلمه را تشخیص بدهیم برای مثال در کلمه ی (باد): حرف (ب) نمایانگر صدای (ب)، حرف (ا) نمایانگر صدای (آ)، و حرف (د) نمایانگر صدای (د) است. اگر کودک نتواند صدای حروف را تشخیص دهد، یا برای تشخیص صداها بیشتر از معمول طول بدهد مشکل خواندن بروز می کند.

پس از تشخیص صدای حروف نوشته شده باید آنها را با یکدیگر ترکیب کنیم و بتوانیم کلمه را بخوانیم. در مرحله قبل تشخیص دادیم که حرف ب= نمایانگر صدای ب، حرف ا= نمایانگر صدای آ، حرف د= نمایانگر صدای د است. اکنون باید این حروف ترکیب شوند: (ب) با (ا) می شود با و (با) با (د) می شود باد. اگر در هر مرحله از ترکیب حروف کودک با شکست مواجه شود اختلال در خواندن صورت می گیرد.

این مرحله بازیابی معنای کلمه ای است که “باد” خوانده می شود. وقتی می خوانیم “باد” معنای این کلمه در ذهن بازیابی می شود بنابراین معنای کلمه را می فهمیم.

در مرحله بعدی باید معنای کلمات خوانده شده را کنار هم بگذاریم تا معنای جمله را بدست آوریم. بدین منظور باید معنای کلمات را با مفاهیم موجود در ذهن خود ارتباط دهیم. “بابا با ماشین آمد”. مفهوم بابا، ماشین، و آمدن باید در ذهن وجود داشته باشد تا کودک متوجه معنای کامل جمله بشود. برای درک کامل مطالب نوشته شده باید بتوانیم معنای جمله قبلی را با جمله ی فعلی و در نهایت با جمله ی بعدی ارتباط دهیم تا مفهوم کلی مطالب را درک کنیم.

با ایجاد ارتباط بین مفاهیم هر سه جمله متوجه می شویم که دیشب باران باریده و چون ماشین خراب شده بابا دیر به خانه آمده است. احتمالا بابا در باران خیس شده است در حالی که در جمله های نوشته شده اشاره ای به خیس شدن بابا نشده است. دیشب باران آمد (جمله قبلی) ماشین خراب شد (جمله فعلی) بابا دیر آمد (جمله بعدی)

اختلال یادگیری نوشتن

در این اختلال املای کلمات صحیح است اما متن نوشته شده بسیار بدخط و ناخوانا است. اندازه ی کلمات بسیار بزرگ یا بسیار کوچک، و یا به صورت ترکیب تعدادی از کلمات بسیار بزرگ و بسیار کوچک هستند. فاصله ی بین کلمات نوشته شده گاه بسیار زیاد و ناهماهنگ است و گاه کلمات با فاصله ی بسیار اندک و چسبیده به هم نوشته می شوند. بسیاری از این کودکان، خیلی کند و آهسته می نویسند به طوری که در نوشتن دیکته در کلاس های بالاتر عقب می افتند و کلمات را جا می گذارند. این مشکل بیشتر به مهارت های عضلانی دست و انگشتان آنها، شیوه ی نگه داشتن مداد، خودکار و … مربوط است و با تمرین های کاردرمانی همراه با آموزش های دیگر بهبودی قابل توجه پیدا می کند.

  • اختلال در تشخیص حروفی که باید نوشته شوند. در این اختلال املای کلمات صحیح است.
  • غلط های دیکته بیشتر در مورد اشتثناهایی چون خواهر، خورشید و … دیده می شود.
  • در برخی موارد حروفی که از لحاط ظاهری مشابه هستند با یکدیگر اشتباه می شوند مثل(ک/گ).
  • گاهی حروفی که از لحاظ شنیداری مشابه هستند مثل (م/ن) با یکدیگر اشتباه می شوند.
  • برخی از کودکان در نقطه گذاری، تعداد دندانه و … مشکل دارند مثل (ب/پ، س/ش).
  • مشکل بسیاری از کودکان در نوشتن حروفی است که صداهای یکسان و شکل نوشتاری متفاوت دارند همانند (س/ث/ص).

اختلال یادگیری ریاضی

انتظار ما از یک کودک دارای هوش متوسط و بالاتر این است که حداقل در دوره ی دبستان و بخصوص در کلاس اول در دروس ریاضی مشکل چندانی نداشته باشد و همانند دیگر همسالانش مفاهیم پایه ی ریاضی را یاد بگیرد اما کودک دارای اختلال یادگیری در درک مفاهیم ساده ی ریاضی، تشخیص و درک اعداد، یادگرفتن نشانه ها و علائم ریاضی(جمع، تفریق، ضرب، تقسیم)، به خاطرسپاری مفاهیم پایه ای (بزرگتر، کوچکتر، جهت یابی چپ-راست و بالا-پایین، کمتر- بیشتر و …) مشکل دارد در حالی که از نظر ضریب هوشی مشکلی به چشم نمی خورد.

آیا می دانید؟

به تدریج هر چه مفاهیم ریاضی انتزاعی تر می شود، مشکلات این کودکان مشهودتر می گردد. مثلا ممکن است در جمع و تفریق اعداد با استفاده از شکل مسلط باشد اما در مراحل بعدی وقتی انتظار می رود همانند دیگر همسالان خود، محاسبه اعداد یک رقمی را به صورت ذهنی حل کند، مشکلات او بارز می شود.

سوالات متداول ارسال شده به مرکز درمان اختلال یادگیری تهران

در اختلال یادگیری، مشکلات یادگیری ناشی از نقایص هوشی نیست اما مشکلات یادگیری در کودکان عقب مانده ی ذهنی ناشی از هوش پایین و ظرفیت یادگیری کم است. کودکان کم توان ذهنی معمولا در به دست آوردن توانایی رشدی از هم سالان خود عقب تر هستند. مثلا دیرتر می نشینند، یا راه می افتند، دیرتر صحبت می کنند، دیرتر ادرار خود را کنترل می کنند. به همین نسبت آنان در یادگیری مفاهیم و مهارت ها نیز ضعیف دارند و حتی با آموزش های مناسب، تنها متناسب با ضریب هوشی خود تا مقطع خاصی قادر به ادامه تحصیل هستند. در حالی که کودکان مبتلا به اختلال یادگیری بر خلاف کودکان عقب مانده تأخیر تکاملی واضحی ندارند و با آموزش های صحیح، به موقع، و به کمک متخصصین آگاه می توانند همانند دیگر بزرگسالان خود به موقعیت های تحصیلی دست پیدا کنند و در مقاطع دانشگاهی نیز موفق باشند.

تنها شباهت کودکان دارای اختلال یادگیری در این است که همگی علی رغم داشتن هوش طبیعی در یادگیری برخی از حوزه های تحصیلی مشکل دارند. اما ویژگی اختلال یادگیری آن چنان گسترده است که به تعداد افراد انواع مشکلات یادگیری وجود دارد. نمی توان دو نفر مبتلا به اختلال یادگیری را پیدا کرد که مشکلات یادگیری مشابه و یکسانی داشته باشند.

علاوه بر این تفاوت گسترده در نوع مشکلات شدت این اختلال نیز متغیر است. بنابراین بهتر است آن را به عنوان یک طیف اختلال در نظر گرفت.

در پایین ترین سطح این طیف، کودکانی قرار دارند که علی رغم برخورداری از هوش طبیعی، مشکلات اساسی در یادگیری دارند مثلا در سال اول دبستان، به طور کلی خواندن و نوشتن را یاد نمی گیرند. در مقابل، در بالاترین سطح این طیف، مشکلات یادگیری برخی از دانش آموزان آن چنان جزئی و اندک است که نه تنها مانع زیادی در یادگیری ایجاد نمی کند بلکه حتی به چشم هم نمی آید و تشخیص داده نمی شود.

اگرچه با افزایش سن کودک به واسطه داشتن هوش طبیعی ممکن است بتواند راه حل هایی برای مشکلات آموزشی خود پیدا کند اما اختلال یادگیری با گذشت زمان برطرف نمی شود و در تمامی دوره های زندگی (دوره ی کودکی و دبستان، مقطع راهنمایی، دبیرستان، و دوره ی بزرگسالی) باقی می ماند. اما ممکن است علائم این اختلال در دوره های مختلف زندگی فرد به صورتی متفاوت نمایان شود. این تغییرات به سایر نقاط قوت و ضعف فرد و همچنین شرایط محیط زندگی او بستگی دارد.

کودکی که در دوران مدرسه نوشتن برایش سخت ترین و مشکل ترین کار بوده است هنگام بزرگسالی بسته به مهارت هایی که به تدریج در نوشتن بدست آورده است و همچنین نوع شرایط زندگی و شغلی وی مشکلات متفاوتی خواهد داشت. اگر کار او گزارش نویسی باشد مسلما سختی فراوانی را تجربه خواهد کرد، اما اگر شغل وی نیازی به نوشتن نداشته باشد ناتوانی در نوشتن او را چندان آزار نخواهد داد.

متأسفانه درمان قطعی وجود ندارد بلکه تنها راهکار جبرانی، توانبخشی شناختی توسط متخصصین اختلال یادگیری و ارائه آموزش های مناسب است. توجه کنید که تشخیص به موقع و مداخله زودهنگام مشکلات یادگیری و به دنبال آن کاربرد روش های آموزشی مناسب در موفقیت تحصیلی کودکان نقش بسزایی دارد.

علاوه بر یادگیری و موفقیت تحصیلی اختلال یادگیری بر تمامی جنبه های زندگی فرد تأثیر می گذارد. این تأثیر بستگی به شدت و نوع اختلال دارد. برای مثال، تنظیم وقت، برنامه ریزی زمانی، پیدا کردن و دادن نشانی و … از موارد شایع مشکلات این افراد حتی در دوران بزرگسالی است.

بسیاری از آموزگاران و والدین نمی توانند قبول کنند که کودکی با هوش طبیعی یا بالاتر در یادگیری مطالب آموزشی مدرسه مشکل داشته باشد. بنابراین از لقب هایی چون تنبل، عجول، بی حوصله، بی انگیزه، از زیر کار در رو و یا واژه های ناعادلانه تری چون کودن، عقب مانده و … استفاده می کنند که هیچ کدام از آنها نه حقیقت دارد و نه منصفانه است.

اگرچه برخی از کودکانی که اختلال یادگیری آنها به موقع تشخیص داده نشده یا در زمان مناسب، آموزش های لازم را دریافت نکرده اند با وجود تلاش های بیشتر، نتیجه کمتری دریافت می کنند و به دلیل سرخوردگی انگیزه خود را از دست می دهند، اما این کودکان از ابتدایی بی انگیزه و تنبل نیستند.

یکی از مهمترین مسائل در مشکلات یادگیری که گاه والدین و حتی آموزگاران را با مشکل روبرو می کند، تفاوت قائل شدن میان واژه های “نخواستن” و “نتوانستن” است. گاهی اوقات این دو واژه فراموش می شود، در صورتی که تفاوت اصلی در دیدگاه و رفتار ماست.

برخی از والدین شکایت خود را این گونه عنوان می کنند که: کودک من، کودکی باهوش است، اما نمی خواهد یاد بگیرد، با من لجبازی می کند. مثلا هزار بار به او یاد می دهم که طناب را با “ط” بنویسد اما باز هم موقع نوشتن دیکته در خانه از من سؤال می پرسد “ط” دسته دار یا “ت” دو نقطه؟! و در مدرسه هم حتما به غلط می نویسد: “تناب”.

اگر والدین فکر کنند که کودک نمی خواهد یاد بگیرد و لجبازی می کند، ممکن است رفتاری نامناسب با کودک خود پیش بگیرند، آموزش آنها با خشونت، داد و بیداد، سرزنش کودک، تنبیه و … همراه باشد.

توجه داشته باشید که کودک مبتلا به اختلال یادگیری، کودک باهوشی است با توانایی ها و ناتوانایی هایی متفاوت از کودکان دیگر.

اگر مطلبی را یاد نمی گیرد و فراموش می کند به دلیل عدم همکاری یا لجبازی نیست بلکه به این خاطر است که نمی تواند.