چهره کودکان اوتیسم معمولاً با برخی تفاوت‌های ظاهری و رفتاری همراه است؛ تفاوت‌هایی که باعث می‌شود والدین به دنبال شناخت بهتر ظاهر کودکان اوتیسمی، حرکات بدن آن‌ها و حتی عکس نوزاد اوتیسمی باشند. اگرچه هیچ ویژگی ظاهری به‌تنهایی نشان‌دهنده اوتیسم نیست، اما تحقیقات نشان می‌دهد برخی الگوهای چهره و حرکات تکراری در بسیاری از بچه‌های اوتیسم مشاهده می‌شود. در این مقاله به‌صورت علمی و قابل‌فهم توضیح می‌دهیم چهره کودکان اوتیسم چگونه است، چه ویژگی‌هایی ممکن است در ظاهر آن‌ها دیده شود و چه رفتارهایی می‌تواند نشانه‌ای برای بررسی بیشتر نزد متخصص باشد.

چهره کودکان اوتیسم

ویژگی‌های صورت و بدن کودکان اوتیسم

ویژگی‌های صورت

کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم ممکن است برخی ویژگی‌های ظاهری متفاوت در صورت داشته باشند، اما همه آن‌ها این ویژگی‌ها را ندارند و بسیاری از کودکان بدون اوتیسم نیز ممکن است چنین ویژگی‌هایی داشته باشند. برخی از ویژگی‌های معمول عبارتند از:

• پیشانی بزرگ

• چشم‌های برجسته یا گشاد

• لب بالایی نازک

• بینی پهن

• شیار کوتاه بین بینی و لب بالایی (فیتروم کوتاه)

برخی محققان معتقدند که این تفاوت‌های ظاهری ممکن است با تفاوت‌های عصبی در افراد مبتلا به اوتیسم مرتبط باشد. با این حال، هیچ‌یک از این ویژگی‌ها به تنهایی قابل استفاده برای تشخیص اوتیسم نیستند.

ویژگی‌های فیزیکی

علاوه بر صورت، برخی کودکان اوتیسم ممکن است ویژگی‌های فیزیکی خاصی داشته باشند، از جمله:

• راه رفتن یا وضعیت بدن غیرمعمول

• حرکات تکراری یا تیک‌های حرکتی

• حساسیت زیاد به صدا، لمس یا نور

• حالات یا حرکات غیرمعمول صورت

بار دیگر تأکید می‌کنیم که همه افراد مبتلا به اوتیسم این ویژگی‌ها را ندارند و برخی افراد بدون اوتیسم نیز ممکن است چنین رفتارهایی نشان دهند. بنابراین، این روش‌ها قابل اعتماد برای تشخیص اوتیسم نیستند.

چرا این ویژگی‌ها در اوتیسم دیده می‌شوند؟

هیچ پاسخ قطعی برای این سؤال وجود ندارد، اما محققان معتقدند که برخی ویژگی‌های فیزیکی ممکن است با تفاوت‌های عصبی در افراد مبتلا به اوتیسم مرتبط باشند. اوتیسم یک اختلال عصبی-رشدی پیچیده است که بر ارتباطات، تعامل اجتماعی و رفتار تأثیر می‌گذارد.

مثال‌ها:

• پیشانی بزرگ ممکن است با افزایش حجم مغز در برخی افراد مبتلا به اوتیسم مرتبط باشد. این افزایش حجم می‌تواند بر مناطقی از مغز که مسئول ارتباطات و رفتار اجتماعی هستند تأثیر بگذارد.

• چشم‌های پهن یا برجسته ممکن است با تفاوت در پردازش اطلاعات بصری مرتبط باشد و بر نحوه درک نشانه‌های اجتماعی تأثیر بگذارد.

با این حال، هیچ‌یک از این ویژگی‌ها به تنهایی قابل استفاده برای تشخیص اوتیسم نیستند.

ویژگی‌های فیزیکی غیرمعمول اوتیسم

• راه رفتن یا وضعیت غیرمعمول بدن:
  کودکان اوتیسم ممکن است روی انگشتان پا راه بروند، راه رفتن نامنظم داشته باشند یا حالت‌های غیرمعمول دیگری نشان دهند.

• تیک‌ها یا حرکات تکراری:
  ممکن است حرکات تکراری مانند تکان دادن دست‌ها، جلو و عقب رفتن یا چرخیدن به صورت دایره‌ای انجام دهند.

• مشکلات پردازش حسی:
  نسبت به صدا، نور، لمس یا بافت‌ها حساس باشند یا بالعکس، به دنبال برخی محرک‌ها باشند.

• حالات یا حرکات غیرعادی صورت:
  هنگام صحبت ممکن است تماس چشمی برقرار نکنند یا از زبان بدن مناسب استفاده نکنند.

شواهد علمی

مطالعه‌ای در Molecular Autism نشان داد پسران مبتلا به اوتیسم ویژگی‌های خاصی در صورت دارند که با کودکان عادی متفاوت است:

• صورت و دهان پهن‌تر

• بینی صاف‌تر

• گونه‌های باریک‌تر

• فیتروم کوتاه‌تر (شکاف بین لب‌ها و بینی)

این تحقیق با استفاده از تصویربرداری سه‌بعدی روی ۶۴ پسر مبتلا به اوتیسم و ۴۰ کودک عادی انجام شد. محققان ۱۷ نقطه کلیدی روی صورت هر کودک را بررسی کردند و فاصله بین آن‌ها را اندازه‌گیری نمودند.

زیرگروه‌های کودکان اوتیسم

• گروه اول:

  • دهان‌های گشاد و فاصله کوتاه بین بالای دهان و پایین چشم

  • علائم شدید اوتیسم مانند اختلال زبان، ناتوانی ذهنی و تشنج

• گروه دوم:

  • صورت‌های بالایی پهن و فیتروم کوتاه

  • احتمال بالاتر ابتلا به سندرم آسپرگر

  • اختلالات شناختی و مشکلات زبانی کمتر نسبت به گروه اول

جودیت مایلز، محقق ارشد، می‌گوید:

«با استفاده از سیستم 3DMD که برای جراحان پلاستیک طراحی شده بود، تفاوت‌ها بین پسران مبتلا به اوتیسم و کودکان عادی واضح شد. این تفاوت‌ها تقریباً به طور قطع منعکس‌کننده فرآیندهای عصبی اساسی هستند.»

چگونه افراد مبتلا به اوتیسم چهره‌ها را درک می‌کنند؟

یکی از ویژگی‌های اصلی اوتیسم، مشکل در برقراری ارتباط اجتماعی است. این مسئله می‌تواند شامل دشواری در تفسیر حالات چهره و دیگر نشانه‌های غیرکلامی باشد. تحقیقات نشان داده‌اند که افراد اوتیسمی ممکن است چهره‌ها را متفاوت از دیگران درک کنند، که بر تعاملات اجتماعی آن‌ها تأثیر می‌گذارد.

کودکان اوتیسم چگونه لبخند می‌زنند؟

لبخند زدن یکی از رفتارهای اجتماعی طبیعی است. در کودکان مبتلا به اوتیسم، لبخند زدن همیشه به شکل طبیعی رخ نمی‌دهد.

• برخی کودکان ممکن است در نشان دادن احساسات خود از طریق صورت، از جمله لبخند، مشکل داشته باشند.

• برای برخی، لبخند زدن می‌تواند یک رفتار آموخته شده باشد. والدین و مراقبان می‌توانند به آنها کمک کنند تا یاد بگیرند چه زمانی و چگونه لبخند بزنند.

توجه: همه کودکان مبتلا به اوتیسم در لبخند زدن دچار مشکل نمی‌شوند و برخی مانند هر کودک دیگری لبخند می‌زنند.

تحقیقات و چهره کودکان اوتیسمی

مطالعات نشان داده‌اند که کودکان مبتلا به اوتیسم احتمال بیشتری برای داشتن ویژگی‌های غیرعادی در صورت و جمجمه دارند.

اخیراً دانشگاه آلابامای جنوبی گزارش داد که کودکانی با تغییرات ژنتیکی خاص مانند CNV (حذف یا تکرار ناحیه ژنتیکی) بیشتر احتمال دارد چهره غیرعادی داشته باشند.

کورتیس دویچ، دانشیار روانپزشکی، می‌گوید:

«اوتیسم علت‌شناسی متنوعی دارد و بررسی ویژگی‌های ظاهری چهره می‌تواند به فهم بهتر این پیچیدگی‌ها کمک کند.»

تکنولوژی تصویربرداری 3DMD

پیش از این، تحقیقات درباره ناهنجاری‌های صورت با مشاهده مستقیم یا کولیس انجام می‌شد. اما فناوری 3DMD با چندین دوربین دیجیتال، تصویری ۳۶۰ درجه از سر می‌گیرد و با الگوریتم‌های خاص، مدل سه‌بعدی دقیق تولید می‌کند.

کریستینا آلدریج می‌گوید:

«این روش بسیار دقیق‌تر از اندازه‌گیری‌های دستی است. تفاوت‌ها ظریف هستند و معمولاً در محدوده ۲ تا ۵ میلی‌متر قرار دارند.»

تحلیل داده‌ها و یافته‌ها

محققان از روش‌های ریاضی و تحلیل خوشه‌ای برای کاهش خطا و شناسایی زیرگروه‌های مشابه استفاده می‌کنند.

تحقیقات کالج پزشکی بیلور نشان داده است که ویژگی‌های بدشکلی صورت، حتی آن‌هایی که با چشم غیرمسلح دیده نمی‌شوند، می‌توانند شدت علائم اوتیسم را پیش‌بینی کنند.

رابین کوچل می‌گوید:

«کودکانی که بدشکلی بیشتری دارند، مشکلات جدی‌تر و شدیدتری دارند.»

نکات جالب و جذاب

• تنوع لبخندها و حالات چهره:
  لبخند برخی کودکان اوتیسم بازتابی از احساسات داخلی است تا نشانه تعامل اجتماعی، که والدین نباید نگران آن شوند.

• دقت فناوری 3DMD:
  سیستم تصویربرداری سه‌بعدی می‌تواند تفاوت‌های ظریف در صورت را حتی در حد ۲ تا ۵ میلی‌متر تشخیص دهد.

• ارتباط بین ویژگی‌های صورت و رفتارها:
  کودکانی که ویژگی‌های صورت غیرمعمول بیشتری دارند، ممکن است علائم شدیدتری از اوتیسم را تجربه کنند.

• پیام مثبت برای والدین:
  اوتیسم توانایی رشد، یادگیری و شادی کودک را محدود نمی‌کند. حمایت درست و مداخله زودهنگام، می‌تواند توانایی‌های شگفت‌انگیز کودک را پرورش دهد.

• تفاوت‌ها ارزشمندند:
  تفاوت‌های ظریف در صورت یا رفتار کودکان اوتیسم، بخشی از تنوع شگفت‌انگیز انسان‌ها است.

نتیجه‌گیری

ویژگی‌های صورت و فیزیکی ممکن است با اوتیسم مرتبط باشند، اما نشانه قطعی اوتیسم نیستند. اوتیسم یک وضعیت عصبی پیچیده است و هر فرد به شکل متفاوتی تحت تأثیر آن قرار می‌گیرد.

تشخیص اوتیسم باید توسط متخصص مراقبت‌های بهداشتی واجد شرایط و با استفاده از ارزیابی‌های رفتاری، رشدی و پزشکی انجام شود.

در صورت نگرانی نسبت به اوتیسم یا هر اختلال رشدی دیگر، مراجعه به یک متخصص اهمیت زیادی دارد. مداخله و حمایت زودهنگام می‌تواند زندگی کودک را کامل، مستقل و معنادار سازد.

منابع

1. Aldridge K. et al. Mol. Autism, Epub before print (2011) PubMed

2. Gannon W.T. et al. J. Dev. Behav. Pediatr., ۳۲, ۶۰۰-۶۰۴ (۲۰۱۱) PubMed

3. Martinez-Abadias N. et al. Dev. Dyn., ۲۳۹, ۳۰۵۸-۳۰۷۱ (۲۰۱۰) PubMed